De oorlog is voorbij, maar het etnische conflict niet

De Tamiltijger-rebellen zijn verslagen, maar het ruim vijftig jaar oude etnische conflict tussen Singalezen en Tamils is daarmee niet verdwenen.

Triomfantelijk onderbrak gisteren de Sri Lankaanse staats-tv de reguliere uitzending voor het bericht dat de leider van de Tamiltijgers (LTTE), Velupillai Prabhakaran (54), dood was. Het nieuws werd met gejuich ontvangen door de Singalese meerderheid in de Zuid-Aziatische eilandstaat. Ook sommige Tamils zullen blij zijn geweest, denkt Jehan Perera, columnist en directeur van de onafhankelijke denktank Nationale Vredesraad van Sri Lanka (NPC).

„Vooral de Tamils die slachtoffer zijn geworden van de LTTE zullen blij zijn dat hij dood is, maar de meerderheid denk ik niet”, zegt Perera per telefoon vanuit de hoofdstad Colombo. „Zij zien hem toch vooral als de man die vocht voor hun rechten, die nooit opgaf, die nooit heulde met welke macht dan ook en die nooit week van het pad van vrijheid voor de Tamils en een separate staat. Maar zij voelen ook dat zijn dood en alle verwoestingen en doden niets heeft opgeleverd voor de Tamils.”

Het conflict tussen de Singalezen en Tamils stamt al uit de jaren vijftig van de vorige eeuw, toen Sri Lanka net onafhankelijk was geworden van de Britten. In de koloniale tijd hadden de Tamils bevoorrechte posities bij overheid en bedrijfsleven, maar dat veranderde rond 1956 toen de Singalese regering het Singalees verhief tot de enige officiële taal. Later kwamen er meer discriminerende maatregelen die de positie van de Tamils verder marginaliseerden.

De Tamiltijgers begonnen de gewapende strijd voor een eigen staat in 1983 en hadden in hun hoogtijdagen grote delen van het noorden en oosten van Sri Lanka in handen. De laatste drie jaar heeft het leger de Tamiltijgers gestaag weten terug te dringen tot een stuk strand in het noordoosten, waar ze gisteren verslagen werden. 26 jaar strijd kostte ruim 70.000 mensen het leven. Met de ondergang van de Tamiltijgers is de droom van Eelam –de onafhankelijke Tamil-staat– verdwenen.

De LTTE is verleden tijd, verwacht Perera. „Dit is de nekslag. Ik denk niet dat deze organisatie nog weer tot leven gewekt kan worden. In het ergste geval zullen we nog terreuraanslagen zien in Colombo. Maar de Tamil-beweging zelf is veel breder dan alleen de Tijgers. Dat is het gedeelde gevoel onder de Tamils in Sri Lanka; dat ze niet eerlijk worden behandeld, dat ze geen eerlijk aandeel in de macht hebben en gediscrimineerd worden. Die Tamil-beweging voor gelijke rechten en gerechtigheid overleeft de LTTE wel.”

Sri Lanka is de afgelopen jaren volledig gepolariseerd geraakt. Singalezen en Tamils zijn door de regering tegen elkaar opgezet om de kostbare oorlog te rechtvaardigen. Afrekenen met die polarisatie is van levensbelang voor de toekomst, vindt Perera.

„Ik denk dat dat wel zal lukken, want er is geen andere optie. De Tamils zullen ook moeten leven in Sri Lanka, dus ze zullen zich moeten aanpassen aan de realiteit, al is dat misschien niet de realiteit die ze graag willen. Als er positieve ontwikkelingen zijn van de kant van de regering, dan zijn er wel Tamils die willen meewerken, bijvoorbeeld door deel te nemen aan de regering.”

De door Singalezen gedomineerde regering in Colombo zal nu concessies moeten doen aan de Tamil-minderheid. Zo niet dan zal de onvrede onder hen alleen groter worden.

„Het is belangrijk dat de regering de Tamils iets meer biedt dan ze nu doen”, vindt Perera. „De president heeft beloofd dat een plan van een parlementscommissie over machtsdeling met de regio’s, dus een zekere graad van autonomie, uitgevoerd zal worden. Dat is beter dan zoals het nu geregeld is, maar tot nu toe is er nog niets gebeurd met de oorlog als argument. Toch zal de regering die kant uit moeten en hopelijk doet ze dat nu ook.”