Albayrak dankt honderden cellen af

De tijd dat veroordeelden moesten wachten op een plek in de gevangenis is voorbij. Staatssecretaris Albayrak (justitie) gaat cellen sluiten – er staan er te veel leeg.

„Een uiterst ongelukkige timing in deze tijden van crisis”, zo reageert de vakcentrale CNV op de voorgenomen sluiting van cellen. Ook de SP wijst op de negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid van het gevangenispersoneel. VVD, PVV en Rita Verdonk leggen in hun kritiek het accent op het strafklimaat in Nederland. „Een waanzinnig plan”, zegt VVD-Kamerlid en oud-officier van justitie Teeven.

De plannen van staatssecretaris Albayrak (PvdA) om de komende jaren een flink aantal cellen te sluiten, roepen her en der nogal wat weerstand op. De oppositie heeft er een spoeddebat over afgedwongen, dat vanavond nog wordt gehouden. Maar Albayrak is vastbesloten: „Het mag niet voorkomen dat we duizenden cellen leeg hebben staan”, zei ze gisteren in Den Haag bij de presentatie van haar plannen.

Albayrak sluit de komende jaren acht (delen van) gevangenissen. Aan het einde van dit jaar gaat de deur van zo’n 600 cellen definitief dicht. In 2012 zullen zo’n 1300 cellen zijn afgedankt. Twee jaar later zal dat aantal nog verder zijn opgelopen naar bijna 2000. De nieuwbouwplannen voor het gevangeniswezen gaan niet door – met uitzondering van Zaanstad.

Er is vandaag de dag eenvoudigweg minder behoefte aan cellen dan enkele jaren terug, aldus Albayrak. De staatssecretaris wijst erop dat de criminaliteit – en dan vooral de zware criminaliteit – is gedaald. Bovendien is het beleid van Justitie om steeds ’verfijnder’ te straffen. Celstraffen blijven weliswaar belangrijk in het strafrecht, maar Justitie werkt daarnaast aan uitbreiding van het arsenaal met straffen die meer op de persoon van de veroordeelde zijn gericht.

Wie bezig is met een taakstraf, of wie zijn straf thuis met een enkelband om kan uitzitten, bezet geen cel. Het leidt ertoe dat de geraamde behoefte aan cellen flink omlaag gaat. Volgens de oude cijfers zouden er in 2012 14.671 cellen nodig zijn; volgens de nieuwste inzichten 13.738. En in 2014 is het gat nog groter. Ging men eerst uit van een behoefte van 15.711 cellen, nu blijken 13.721 voldoende.

Waar minder cellen nodig zijn, is ook minder gevangenispersoneel nodig. Door de maatregelen van Albayrak verdwijnen dan ook arbeidsplaatsen. Ongeveer 1200, is de schatting. De staatssecretaris hoopt dat ze gedwongen ontslagen kan voorkomen. Maar daarvoor is wel nodig dat het personeel bereid is om van werkplek te veranderen, schrijft ze in haar brief aan de Tweede Kamer.

Daar bepleit de grootste coalitiefractie CDA dat medewerkers van het gevangeniswezen die hun baan verliezen, zo veel mogelijk worden ingezet voor de veiligheid in Nederland. Ze zouden bij de politie kunnen gaan werken of als buitengewoon opsporingsambtenaar aan de slag kunnen, oppert CDA-Kamerlid Jager. Ook zouden ze kunnen worden ingezet voor de zorg voor ex-gedetineerden.

Bij de coalitie delen ze de verontwaardiging van de oppositie en de vakbeweging over de plannen niet. PvdA-Kamerlid Bouwmeester wijst erop dat Albayrak er zelfs in geslaagd is om de plannen nog wat te verzachten. Zo heeft ze haar aanvankelijke weerstand opgegeven tegen een plan om de gevangenis in Tilburg te bestemmen voor gedetineerden uit België, waar juist een tekort aan cellen is. Nu ligt er een principeakkoord om de komende twee jaar 500 Belgen op te nemen. Ze komen onder de hoede van Nederlandse gevangenismedewerkers. Goed voor de werkgelegenheid.