Dialoog met China over Tibet is effectiever dan uiten verontwaardiging

Loopt bij u in Nederland alles zo feilloos dat u zich alleen maar zorgen hoeft te maken over wat er aan de andere kant van de wereld gebeurt? Met deze vraag bracht de Chinese ambassadeur in Den Haag in de jaren zeventig de toenmalige staatssecretaris van buitenlandse zaken, Peter Kooijmans, in verlegenheid.

De subtiele spot van de Chinees met de Nederlandse bemoeizucht ontging hem niet, maar Kooijmans had niet zo gauw een antwoord klaar, verklaarde hij naderhand. Het opgeheven vingertje was in die jaren bijna spreekwoordelijk. Sedertdien is de verwachting van wat de buitenlandse politiek van Nederland vermag realistischer geworden, zoals premier Balkenende gisteren in de Kamer liet zien met de motivering van zijn weigering de dalai lama te ontmoeten.

Het GroenLinks-Kamerlid Mariko Peters liet de jaren zeventig herleven met een fel pleidooi om in deze zaak de confrontatie met China te zoeken. Ze verweet premier Balkenende duikgedrag en gebrek aan moed, en riep hem op omwille van het lot van Tibet de rug te rechten en in navolging van andere Europese regeringsleiders de dalai lama te ontvangen. Balkenende verdedigde een andere lijn, waar uit een oogpunt van effectiviteit misschien wel meer voor te zeggen valt. Balkenende redeneerde dat het, juist omwille van de mensenrechten in China en Tibet, van belang is de lijnen naar Peking open te houden. Hij onderhoudt een goed contact met de Chinese leider Hu Jintao en wil dat benutten om de kritische dialoog te blijven voeren. Een ontmoeting van hem met de dalai lama zou die relatie in de waagschaal zetten en, los daarvan, niets toevoegen aan de ontvangst door minister Verhagen van buitenlandse zaken.

De lijn-Balkenende bevredigt niet direct de verontwaardiging over het lot van Tibet, maar zij is wellicht effectiever dan een door emoties gedreven confrontatiepolitiek om de culturele en religieuze autonomie van de Tibetanen naderbij te brengen. Gezien de verhoudingen en de groeiende macht van China in de wereld is het zaak in deze kwestie doel en middel verstandig af te wegen. Dat wil ook zeggen: de positie van Nederland goed in te schatten.

De confrontatiepolitiek die GroenLinks, D66 en PVV voorstaan, doet het goed voor de bühne, maar is minder verplichtend en minder realistisch dan de lijn van dialoog waarvoor de regering kiest. Balkenende behoort wel telkens aan de Chinezen te laten merken dat mensenrechten in Tibet ons ernst zijn.