Habemus Habermas

Duitsland vierde gisteren de tachtigste verjaardag van zijn invloedrijkste naoorlogse filosoof: Jürgen Habermas. De denker bracht tal van Nederlandse studenten tot wanhoop.

Kom daar in Nederland maar eens om! Een nog levende filosoof wordt tachtig en alle zichzelf respecterende kranten wijden grote stukken aan hem. Daar moet je in het nuchtere Holland eerst voor doodgaan.

'Habemus Habermas' kopte de Berliner Zeitung: 'Wij hebben Habermas' – met een knipoog naar de formule waarmee het Vaticaan een nieuwe paus aankondigt. De links-alternatieve Tageszeitung drukte groot op de voorpagina: 'Habermas 8.0' en eerde daarmee de niet aflatende actualiteit van de denker.

Habermas schuwt inderdaad nooit de actualiteit. Vanaf zijn eerste publicatie in 1953 tot heden drukt hij zijn stempel op het publieke debat in de Bondsrepubliek. Telkens wanneer hij zich ongerust maakt over de democratische ontwikkeling van zijn land, klimt hij in de pen om waarschuwende woorden te uiten. De toonaangevende kranten drukken zijn stukken graag af.

Zijn eerste stuk stuurde hij ongevraagd op naar de gerenommeerde Frankfurter Allgemeine Zeitung. Het was een artikel over het naziverleden van de even grote als omstreden filosoof Martin Heidegger. De FAZ drukte het stuk van de volslagen onbekende auteur onmiddellijk af.

Naast zulke polemische interventies schrijft Habermas diepgravende theoretische boeken. Vooral in de jaren zeventig en tachtig waren die boeken verplichte kost voor studenten filosofie en sociale wetenschappen. Ook in Nederland. Habermas vergt veel van zijn lezers. Menige student hield er schele hoofdpijn aan over.

Maar het worstelen met zijn teksten loont. Wie hem snapt en hem volgt, wordt een voorvechter van democratie, redelijkheid en de macht van het betere argument. Geen wonder dat veel politici in hem hun leermeester zien. Via de media feliciteerden ze gisteren hun voordenker. Dat waren overigens haast uitsluitend politici van de SPD en de Groenen.

Ook de jarige vertoonde zich aan de media. Het belangrijkste wat hij had mee te delen was zijn diepe droefenis over de dood van zijn Duits-Britse collega Lord Ralf Dahrendorf, die hij nog maar enkele weken geleden op diens tachtigste verjaardag in Oxford had opgezocht.

De beide leeftijdgenoten hebben vroeger veel tegen elkaar gepolemiseerd. Maar wat hen verbond was de liefde voor het open, democratische debat. Dat debat verliest met de dood van Dahrendorf een machtige stem. Gelukkig hebben we Habermas nog.