’Hij wist niet wat hij ermee moest’

Wilma de Haan liet haar maag verkleinen en hoopte op een beter leven na haar operatie. Het liep anders. In het Scheper Ziekenhuis in Emmen trof ze de chirurg die mogelijk zes keer een fatale maagverkleiningsoperatie uitvoerde. Wilma leeft nog, maar haar buikspieren zijn kapot.

Nog nooit hadden ze zo’n opgeluchte dokter gezien, zeggen Alex en Wilma de Haan uit Assen. Ze beschrijven het moment in het Scheper Ziekenhuis in Emmen, dat ze afscheid namen van dokter Nick Reijnen. Het was eind juni 2008 en Wilma stond op het punt overgebracht te worden naar het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem. Ze was doodziek, had een gat in haar maag en een ontstoken buik. Later in Arnhem werden ook een longontsteking en ondervoeding vastgesteld.

Wilma de Haan (40) onderging in Emmen een maagverkleiningsoperatie bij chirurg Reijnen, de man die onlangs zijn taken neerlegde, omdat te veel van zijn patiënten overleden. Het Emmer ziekenhuis waar hij werkte, meldde bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg zes sterfgevallen sinds 2008.

Voor de familie De Haan begon de film opnieuw. Alex de Haan (41) heeft een dagtaak aan de lotgenotengroep die hij met twee anderen oprichtte. Die groep telt zo’n veertig leden, die allemaal vinden dat chirurg Reijnen schuld heeft aan de dood van een geliefde, of aan complicaties bij operaties. Niet alleen maagverkleiningsoperaties, maar ook galblaas- en heupoperaties.

Thuis in Assen vertelt het stel – hij vertegenwoordiger in bakkerijapparatuur, zij werkzaam in een callcenter – over hun eigen lijdensweg. Hun twee dochters zijn naar de manege. „Ik was bang dat ik het ziekenhuis tussen zes plankjes zou verlaten”, zegt Wilma.

Ze vonden dokter Reijnen eerst een aardige man, die vertrouwen uitstraalt. De arts, die sinds maart 2004 in Emmen werkte, werd hen door verzekeraar Achmea aangeraden als dé specialist van het noorden in gewichtsverlagende operaties. Wilma consulteerde hem aanvankelijk voor een maagbandje. Afgaand op haar eetpatroon en dieetgeschiedenis, raadde Reijnen de Assense een maagverkleining, of sleeve resectie, aan.

Over de risico’s van deze ingrijpende operatie deed de chirurg luchtig, vindt het echtpaar achteraf. Dat een tot twee procent van de geopereerden volgens de statistieken sterft, meldde hij niet en ook niet dat vijftien procent complicaties krijgt. Wilma: „Ik heb gevraagd hoeveel mensen waren overleden sinds hij deze operaties deed. Dat wou ik weten. Omdat ik ook bang was. Ik heb twee kleine kinderen hè? Hij zei toen: ’Ik had er een met veel complicaties en een is overleden’. Dat vond ik acceptabel. Ik zou het hongergevoel kwijtraken. Je kunt nog maar weinig op, dus je valt enorm af.”

Alex, cynisch: „Uiteindelijk heeft hij daar gelijk in gekregen.”

Wilma: „Ik ben vijftig kilo afgevallen. Het klinkt geweldig, maar het is te veel in korte tijd.”

Alex: „Binnen een paar weken was er al dertig kilo af. Ze kreeg geen sondevoeding. Dat was niet nodig zeiden ze, elke keer als wij ernaar vroegen.”

Op 6 juni ging Wilma de operatiekamer in, vast van plan een beter leven te beginnen als ze wakker werd. Het liep anders. Alex hield een dagboek bij van de ellendige maanden die volgden.

Een dag of tien na de operatie kreeg Wilma, weer thuis, hevige buikpijn. De huisartsenpost stuurde haar meteen terug naar Emmen, waar een abces tussen de maag en de alvleesklier werd ontdekt. Een collega van chirurg Reijnen opereerde haar, Reijnen zelf zat in Amerika.

In Emmen bleven ze volhouden dat – cruciaal bij de sleeve resecties – Wilma’s maag dicht zat. Een scan op 25 juni bewees het tegendeel. „Daarna knapte mijn hele buik open”, vertelt Wilma die twee dagen later een stent krijgt.

Dokter Reijnen opereerde haar alleen de eerste keer, maar hield steeds de supervisie. Wilma: „Hij kwam soms even langs, maar hij deed niks. Volgens mij wist hij niet wat hij ermee aan moest.”

Het viel haar op dat de dokter steeds zenuwachtiger deed. Bijvoorbeeld toen bij een drinktest bleek dat haar maag nog altijd lekte. Wilma wijst opzij van haar lichaam: „Ik had hier een drain. De rode ranja die ik dronk, kwam er net zo rood weer uit. Dat was dus wel duidelijk. Toch wilde Reijnen nog foto’s maken.”

Alex kon het niet aanzien dat zijn vrouw in Emmen eerder achteruit dan vooruit ging. Hij belegde een familieberaad en stelde dat het met Wilma ’einde verhaal’ zou zijn als de familie het heft niet in handen nam. Op internet lazen ze veel goeds over chirurg Ignace Janssen van het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem. „We waren er snel van overtuigd dat hij een autoriteit was.”

Het was zaterdagavond, maar Alex belde direct met Arnhem. Dokter Janssen had dat laatste weekend van juni weekenddienst. Hij wilde Wilma opnemen. „Dezelfde avond zijn we naar het Scheper Ziekenhuis gegaan, mijn schoonvader, mijn zwager en ik. We wilden dokter Reijnen spreken. Hij had gezegd dat hij 24 uur per dag voor ons bereikbaar was. We hebben een hoop stennis getrapt en twee uur in een wachtkamertje gezeten. Hij is niet gekomen.”

De volgende dag vertelden ze de chirurg van hun plan om Wilma naar Ignace Janssen over te brengen. Reijnen zal wel tegensputteren, schatten ze in. „Maar hij haalde zijn telefoon uit zijn doktersjas en ging bellen. ‘Ignace, met Nick hier. Ik heb mevrouw De Haan hier liggen. De familie heeft contact met jou gehad?’ Toen hij hoorde dat dat klopte, beloofde hij de boel in orde te maken. Hij leek enorm opgelucht. Binnen tien minuten was alles geregeld. Dat vind ik tochbijzonder.”

Reijnen gaf toe dat er fouten waren gemaakt. Daarbij wees de chirurg volgens Alex naar anderen in het Scheper Ziekenhuis. „Hij zei letterlijk: ’Ik zit hier gevangen in een systeem. Ik heb het gevoel dat ik moet werken met imbecielen en geestelijk gehandicapten’.”

Zelf heeft het echtpaar ook kritiek op het ziekenhuis. Het is er vies, zegt Wilma, en dat horen ze ook van lotgenoten. „Beneden krijg je een goede indruk, maar als je op de afdeling komt, schrik je je wezenloos.”

Ze illustreert hoe in de hectiek om haar opengeknapte buik een dokter een handschoen op de grond liet vallen. „Die werd opgepakt en ze gingen in mijn buik graaien.”

Ze verwijten het ziekenhuis ook miscommunicatie. In de operatiekamer bleek Wilma’s dossier kwijt. Ze lag een hele dag aan perslucht, in plaats van zuurstof. Er waren misverstanden over haar medicatie; Wilma heeft ook slaapapneu en mist haar milt en hypofyse, een klier onderaan de hersenen die de hormoonhuishouding regelt. En op 30 juni kwam voor de overtocht naar Arnhem een gewone ambulance voorrijden, in plaats van een speciale voor obesitaspatiënten. Alex: „Die kon dus onverrichter zake terug.”

Ze hebben hun geschiedenis vorige zomer voorgelegd aan hun rechtsbijstandsverzekering. Die zag er geen zaak in. De familie De Haan trok de conclusie dat zij de enigen waren met domme pech. Nu weten ze dat lotgenoten aangifte gaan doen van dood door schuld en er schadeclaims tegen de dokter en het ziekenhuis komen, zegt Alex. Zelf overweegt het echtpaar de gang naar het Medisch Tuchtcollege. Wilma leeft nog, al draagt ze een korset omdat haar buikspieren kapot zijn en is haar met littekens bezaaide lichaam, zoals haar man zegt, ’een schatkaart’. „Ik bedoel het niet vervelend, maar mijn vrouw is verminkt.”

De Haan wil dat de arts die hij daarvoor verantwoordelijk acht nooit meer als dokter werkt.

Vandaag heeft de lotgenotengroep een gesprek met de raad van bestuur van het Scheper Ziekenhuis. Ze wil dat er onderzoek wordt gedaan naar de communicatie in het ziekenhuis en naar de rol van de directie. De lotgenoten vinden het onzinnig dat het ziekenhuis de kwestie onderzoekt door steekproeven te nemen uit alle vijfhonderd maagoperatiedossiers sinds 2007. De Haan: „Dan pak je ook de gevallen waarbij het goed is gegaan. Daarin zijn wij helemaal niet geïnteresseerd.”