De oudere generaties krijgen voorrang

Jongeren kunnen de welvaartsstaat straks niet meer betalen – al zouden ze het willen. Maar de politiek zwijgt daar liever over.

’Going Dutch’ is een Engelse uitdrukking uit de tijd dat de Nederlanders aan de andere kant van het Kanaal minder populair waren. Het betekent dat een rekening, bijvoorbeeld van een romantisch diner, wordt gedeeld. Lang vonden de Britten dat een belachelijke vorm van Nederlandse zuinigheid. Nu niet meer; de kosten delen geldt –gevolg van de emancipatie– ook daar als een symbool van onafhankelijkheid.

Nu is de beurt aan de Nederlandse samenleving om nieuwe inhoud te geven aan het het begrip ’Going Dutch’. De rekening is niet meer slechts een diner, maar de kosten van het sociale bestel. Als er niets verandert aan de welvaartsstaat, zijn het namelijk de jongeren van nu die op moeten draaien voor het leeuwendeel van de kosten ervan. Daarbij worden jongeren onvoldoende betrokken bij de besluitvorming over de welvaartsstaat. Dat is onacceptabel. Wij willen niet terug moeten kijken op deze periode en constateren dat onze generatie dit heeft laten liggen.

De rekening van de welvaartsstaat is almaar aan het oplopen. AOW-premies zijn niet meer toereikend om de AOW te bekostigen. Voor elke AOW-er zijn op dit moment vijf werknemers die premies afdragen, over dertig jaar zijn dat er nog maar tweeënhalf. Die toename loopt parallel met andere problemen. Een huis kopen is voor veel jongeren een welhaast onmogelijke opgave. Nederland moet investeren in verduurzaming, in hogere dijken, duurzame energie. Wat zijn op lange termijn de gevolgen voor de jonge generatie van nu? Zoals het er nu uitziet, betekent het dat zij onder andere langer moeten doorwerken, veel meer belasting betalen, korter studeren – en daarbij zijn ze niet eens meer zeker van pensioenvoorzieningen zoals we ze nu kennen.

De gulle verzorgingsstaat van nu is tot stand gekomen in een andere tijd, met andere toekomstperspectieven, andere uitdagingen en een andere bevolkingssamenstelling. Jongeren van nu kunnen het huidige niveau van voorzieningen straks niet meer betalen – al zouden ze het willen. Om het systeem in stand te houden is veel meer solidariteit nodig van jongeren naar ouderen dan vroeger het geval was.

’Going Dutch’ –het delen van de rekening tussen jongeren en ouderen– ligt voor de hand. Maar het gebeurt niet, simpelweg omdat de mensen die het voor het zeggen hebben, zoals de gevestigde politieke partijen, werknemers- en werkgeversorganisaties, geen zin hebben in deze discussie. We zien nu al dat, wanneer een politieke partij een voorstel doet dat ouderen raakt, deze partij op een enorm zetelverlies kan rekenen bij de volgende verkiezingen. Wouter Bos en Elco Brinkman kunnen er over meepraten. Ondertussen komen er relatief steeds meer ouderen die dus ook relatief meer macht krijgen. Terwijl de rekening steeds meer bij de jongeren komt te liggen.

Er is dus alle reden om jongeren een stem te geven in deze discussie. Elke ingrijpende beslissing die nu door de overheid wordt genomen over de toekomst, zal zijn grootste effect uiteindelijk hebben op de jongeren van nu. Het getuigt van weinig solidariteit dat de rekening stilzwijgend wordt doorgeschoven doordat belangrijke beslissingen worden uitgesteld.

Opvallend is dat jongerenorganisaties van links tot rechts eensgezind zijn. Natuurlijk discussiëren zij welke maatregelen het beste zijn, maar over één ding zijn zij onvermurwbaar: dàt er maatregelen nodig zijn en dat de politiek het zich niet langer kan veroorloven om onderwerpen taboe te verklaren. Pensioenleeftijd, fiscaliseren van de AOW, afschaffen hypotheekrenteaftrek zijn opties die bij jongeren op een meerderheid kunnen rekenen, maar bij de gevestigde orde onbespreekbaar zijn.

Door nu te luisteren naar jongeren, dogma’s te laten varen en verantwoordelijkheid te nemen voor de komende generaties, wordt het draagvlak gecreëerd om alle voorzieningen voor ouderen op peil te houden. Het is geen kwestie van jong tegen oud, maar van goed rentmeesterschap. We roepen de politiek op lef te tonen en heilige huisjes om te gooien. Het is tijd om als echte Hollanders ’Dutch’ te gaan!

www.letsgodutch.nu