Overwinning Hezbollah blijft uit

Hezbollah is níet de grootste geworden in Libanon. Maar of het land een werkbare leiding krijgt, hangt vooral af van externe factoren.

De verkiezingsdag in Libanon leverde zondag verschillende verrassingen op. Zo verliep de dag relatief rustig, met slechts hier en daar opstootjes en schietpartijen. Dat is al heel wat in een land waar vorig jaar nog bijna een burgeroorlog uitbrak, en milities – gelieerd aan de belangrijkste politieke blokken – elkaar in hoofdstad Beiroet te lijf gingen.

Een andere verrassing was dat het politieke blok van de sjiitische beweging Hezbollah niet eens dichtbij een verkiezingsoverwinning kwam. De coalitie van sjiieten en christenen haalde slechts 57 zetels in het 128 zetels tellende parlement, veel minder dan voorspeld. De pro-westerse coalitie ’14 Maart’ haalde een ruime overwinning met 68 zetels, ongeveer net zoveel als ze er nu heeft. Al met al zijn de politieke machtsverhoudingen nagenoeg hetzelfde gebleven.

In veel westerse hoofdsteden en in Israël werd de uitslag met enige opluchting verwelkomd. De Amerikaanse president Obama hoeft zich nu bijvoorbeeld niet bezig te houden met de vraag hoe hij om moet gaan met een land waar Hezbollah – gesteund door Iran en in de VS nog steeds beschouwd als een terroristische organisatie – de populairste is.

Maar of de Libanezen nou zo blij moeten zijn met de uitslag, is een andere vraag. Want het wordt erg ingewikkeld om een nieuwe regering samen te stellen zonder dat de spanningen in het land weer oplopen.

Nu wordt het land geregeerd door een brede nationale coalitie, waar bijna alle partijen deel van uitmaken, inclusief Hezbollah. Die heeft binnen de regering een veto, een recht dat ze afdwong nadat haar militie vorig jaar veruit de sterkste bleek tijdens felle straatgevechten in mei (waarbij enkele doden vielen).

Waarschijnlijk zal iedereen na deze uitslag opnieuw zo’n brede coalitie verkiezen. De leider van ’14 Maart’, Saad Hariri (zoon van de in 2005 vermoorde ex-premier Rafik Hariri), zinspeelde daar in zijn overwinningstoespraak op. De vraag is of de winnaars Hezbollah ook haar vetorecht zullen blijven gunnen.

Zo niet, dan kan Hezbollah, die de verkiezingsuitslag overigens direct erkende, de kont tegen de krib gooien. Maar zo wel, dan blijft Libanon net zo onbestuurbaar en verlamd als het de afgelopen jaren is geweest. Dan blijft het een land waar Hezbollah met zijn militie het Libanese leger aankan, en waar de consensuspolitiek elke initiatief ondermijnt.

Hoe dan ook zal, zoals altijd in Libanon, veel afhangen van externe factoren. Namelijk of er toenadering komt tussen de steunpilaren van de blokken in het land, respectievelijk Saoedi-Arabië en de VS voor 14 Maart en Iran en Syrië voor Hezbollah cs. Mochten voorzichtige avances tussen Saoedi-Arabië en Syrië, en die tussen de VS en Syrië en Iran doorzetten, dan is er ook een kans op vruchtbaarder samenwerking binnen Libanon. Anders blijft het ploeteren.