Een vijfde uitzettingen illegalen gaat niet door

Nederland zet te weinig illegalen uit, oordeelt de Commissie Integraal Toezicht Terugkeer. De instanties werken slecht samen.

Meer dan duizend vluchten van vreemdelingen die vorig jaar het land moesten verlaten zijn noodgedwongen geannuleerd, ruim 20 procent van het totaal. Dat blijkt uit het vandaag te verschijnen Jaarverslag 2008 van de Commissie Integraal Toezicht Terugkeer (CITT).

De commissie vindt dat Nederland er onvoldoende in slaagt illegalen en afgewezen asielzoekers uit te zetten. De helft van de mensen in vreemdelingenbewaring verlaat nu het land. Onder de criminele vreemdelingen is dat 70 procent.

Volgens voorzitter Hans Gualthérie van Weezel van de commissie ontbreekt bij de verantwoordelijke instanties een gevoel van urgentie. Hij vindt dat te veel vluchten moeten worden afgezegd. Te vaak zijn de vertrekpapieren niet in orde of arriveert de vreemdeling te laat bij de gate. Ruim honderd illegalen vroegen vorig jaar op het laatste moment opnieuw asiel aan, terwijl de vlucht al was geboekt. Het kabinet heeft al maatregelen aangekondigd die het moeilijker maken om opnieuw een asielaanvraag in te dienen.

De eindverantwoordelijkheid voor het terugsturen van vreemdelingen ligt bij de Dienst Terugkeer en Vertrek. Deze organisatie is sinds begin 2007 in bedrijf en moet ervoor zorgen dat meer illegalen worden uitgezet. Staatssecretaris Albayrak (justitie) meldde vorige maand dat in 2008 tienduizend vreemdelingen ’aantoonbaar’ Nederland hebben verlaten. Gualthérie van Weezel nuanceert dat aantal. Hij wijst erop dat ’enkele duizenden’ al bij de grens zijn tegengehouden door de marechaussee. „Dat is dus geen kwestie van terugkeer en geen kwestie van vertrek.”

De praktijk is weerbarstig, geeft Van Weezel toe. „Het uitzetten van vreemdelingen is een ondankbare en moeilijke taak.” De meesten hebben geen documenten en frustreren hun uitzetting. In dat geval moet de ambassade vervangende reis- en identiteitspapieren afgeven. De Dienst Terugkeer en Vertrek diende vorig jaar 5200 aanvragen daarvoor in. Slechts 800 keer werden deze verstrekt. „Nederland moet zich veel actiever opstellen op de ambassades”, zegt de CITT-voorzitter.

De commissie vindt ook dat het ministerie van buitenlandse zaken te weinig druk op landen van herkomst uitoefent om hun onderdanen terug te nemen. „Het is niet alleen een taak van Justitie”, zegt Van Weezel. „Het uitzetten van vreemdelingen is een belangrijk onderdeel van het regeringsbeleid. Dat is ondeelbaar.”