’Onbaatzuchtig geven bestaat niet’

Is een Turk die euro’s overmaakt naar familie en vrienden in Turkije een gulle gever? Ja, zegt een onderzoekster van de VU. Nee, zeggen wetenschappers van de Erasmus Universiteit.

Allochtonen zijn guller dan autochtonen, stelt Christine Carabain, deskundige op het gebied van etnische filantropie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Lucas Meijs, hoogleraar vrijwilligerswerk aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, is het daar niet mee eens. „Geld geven aan een neefje in Marokko dat het moeilijk heeft, is geen filantropie.”

Carabain deed onderzoek naar het geefgedrag van allochtonen in Nederland en concludeerde dat Surinamers, Antillianen, Marokkanen, Afghanen en Turken in 2007 200 euro meer weggaven dan autochtonen. Carabain rekende echter de giften mee die allochtonen sturen naar familie, vrienden, geloofsgenoten en dorps- of stadgenoten in het land van herkomst. Om een vergelijking met het autochtone geefgedrag mogelijk te maken nam ze in haar onderzoek ook de giften op die overige Nederlanders aan hun eigen familie gaven.

De reacties op haar onderzoek warenheftig. Veel Trouw-lezers hadden er moeite mee dat de giften aan het thuisland werden meegerekend. Een enkeling noemde het onderzoek een doorzichtige poging om allochtonen gunstig af te schilderen.

Carabain zegt dat ze de kritiek had verwacht. „We willen de discussie graag opwerpen. Er wordt ook in de wetenschappelijke literatuur een onderscheid gemaakt tussen formele en informele filantropie, tussen het geven aan goede doelen en het geven aan bekenden. Het informele geven is ook een vorm van vrijgevigheid. Het is geld dat je niet aan jezelf spendeert.”

De econome Karen Maas, verbonden aan het Instituut voor Strategische Filantropie van de Erasmus Universiteit, vindt dat Carabain de grens te wijd heeft getrokken. „Dit is geen geven uit onbaatzuchtigheid. Je doet dat toch om er ook zelf beter van te worden. Je hoopt dat dat familielid jou helpt als jij onverhoopt geld nodig hebt.”

Ook hoogleraar Meijs vindt dat schenken aan familieleden of bekenden niet onder filantropie valt. „Hier is toch sprake van verwarring in dit onderzoek.”

Van filantropie is alleen sprake als de gift ’ten algemene nutte’ is. zegt hij. „Als je geeft aan een tehuis voor gehandicapte kinderen in Marokko, omdat ze daar zo goed zorgen voor je neefje, dan is dat natuurlijk wel filantropie. Een gift is pas filantropie als de samenleving er van profiteert. Dat is bij familie niet echt het geval.”

Geven vanuit onbaatzuchtigheid bestaat volgens Meijs niet. „Dat is een eenzijdig standpunt. Sommige mensen slapen beter als ze geven. Van Moeder Teresa werd gezegd dat ze altruïstisch was, maar zij deed haar mooie werk misschien wel vooral omdat ze hoopte daardoor in de hemel te komen.”