Europa is meer dan een economische eenheid

Kiezers willen een Europa met een duidelijke identiteit. Dat begint met de erkenning dat Europa joods-christelijke fundamenten heeft.

Angst voor verlies van de eigen identiteit blijkt een belangrijke reden voor het ongenoegen en de desinteresse die er in Nederland leeft. Blijkbaar wegen de economische vruchten die de EU de burger brengt, niet op tegen de angst om de eigen identiteit te verliezen. Om geen Nederlander meer te zijn, maar slechts Europeaan.

En, in combinatie met de toestroom van immigranten uit niet-westerse landen en de eventuele toetreding van Turkije, ook nog eens Europeaan in een atheïstisch-joods-humanistisch-christelijk-islamitisch Europa. In een Europa dat gekenmerkt wordt door een enorme diversiteit, samengehouden door bijna niets anders dan gedeelde economische belangen.

Over onze welvaart hebben we in Europa niets te klagen. Toch blijkt dat voor mensen niet genoeg om hun euroscepsis te laten varen. De mens leeft immers niet bij brood alleen, maar is een zoön politikon – een politiek dier – met normen, waarden en tradities, die behoefte heeft aan een cultureel fundament.

Angela Merkel noemt de joods-christelijke wortels van Europa ein prügender Teil unserer Gesellschaft. Ze benadrukt daarmee dat het geloof een solide basis is om de uitdagingen van de globaliserende wereld positief tegemoet te treden. De waarde van het culturele fundament van Europa, met haar basis in de klassieke wereld en de ’bedauwing’ daarvan door de joods-christelijke cultuur, mag niet onderschat worden.

Europa is meer dan een economische gemeenschap. Van links tot rechts spreekt men van een waardengemeenschap. Die waarden, zoals solidariteit, vrijheid, gelijkwaardigheid en gerechtigheid moeten in het licht van hun fundament gezien worden.

Wanneer het christelijke fundament van Europa ontkend wordt, worden deze waarden relatief en bieden ze geen vastigheid meer. Een goed voorbeeld hiervan zien we in de huidige VVD. Mark Rutte maakt er een hobby van, proefballonnen over deze waarden op te laten, zoals het toestaan van Holocaustontkenning om de vrijheid van meningsuiting te beschermen. Driewerf jammer dat Bolkestein geen VVD-leider meer is. Hij was één van die weinige liberalen in Nederland die wel inzag dat wij onze historie en onze cultuur niet kunnen verloochenen, wil de democratische rechtsstaat levensvatbaar blijven.

De klassieke en joods-christelijke traditie biedt een krachtig cultureel fundament. Alleen op basis daarvan kan Europa in dialoog treden met anderen en aandacht vragen, bijvoorbeeld voor mensenrechten. Europa zal aan bestaansrecht verliezen wanneer de eigen identiteit verwatert en vervalt in geesteloosheid. Dan zal het moeilijk, zo niet onmogelijk worden om grote groepen nieuwkomers te laten integreren.

Minder regelgeving vanuit Europa. Dat is iets goeds. Maar er is meer, zeker wanneer het gaat om het elan voor Europa. Daar komen toch de gemeenschappelijke wortels en waarden van Europa om de hoek kijken. De waarden die voortkomen uit de visie vanuit de joods-christelijke traditie op vrijheid, gerechtigheid, solidariteit en democratie.