Platteland knokt tegen leegloop

Het platteland loopt leeg en verloedert. De roep wordt luider om niet alleen geld te pompen in de ’Vogelaarwijken’, maar ook in de dorpen.

Grote delen van Nederland moeten de komende jaren vechten om hun gebied leefbaar en economisch vitaal te houden. Aanleiding is het dalende aantal huishoudens en het wegtrekken van talentvolle, hoogopgeleide jongeren en tweeverdieners.

Tot 2025 krijgt 20 procent van de gemeenten te maken met krimp van het aantal huishoudens. Daar komt een veranderende samenstelling bij: meer ouderen en minder jongeren. Dat heeft directe gevolgen voor de woningmarkt.

Scholen staan leeg, winkelstraten verpauperen, oude stallen en schuren raken overwoekerd door onkruid. Slopen van leegkomende gebouwen is gewenst, maar veel gemeenten kunnen dat niet betalen. Ze moeten al investeren in behoud van voorzieningen en onderhoud van wegen, terwijl hun inkomsten minder worden als het aantal inwoners afneemt.

Het platteland heeft daarom een saneringsfonds nodig, zegt burgemeester Henk Aalderink (VVD) van Bronckhorst in de Achterhoek. „We moeten de rotzooi opruimen om het landschap te bewaren. Maar daarvoor hebben wij het geld niet. Alleen al de afschrijving op schoolgebouwen die eerder leeg staan dan gepland, is enorm.”

In de gemeente Bronckhorst komen jaarlijks zeker 150 gebouwen leeg te staan, zegt de burgemeester. Om daar nieuwe bedrijven in te krijgen is moderne infrastructuur nodig: verbeterde wegen, maar ook breedband voor internet.

„Politiek Den Haag moet niet alleen aandacht besteden aan Vogelaarwijken, maar ook oog hebben voor de noden van het platteland”, aldus Aalderink, die een jaar geleden het initiatief nam voor de P10. Daarin verdedigen de tien grootste plattelandsgemeenten hun belangen, als tegenhanger voor de grote stedenorganisaties G4 en G21.

„Het heeft weinig zin de krimp proberen tegen te houden”, stelt Femke Verwest, onderzoekster van het Planbureau voor de Leefbaarheid. Gemeenten moeten samenwerken en onder meer nieuwbouwplannen matigen, zoals in de krimpregio rond Heerlen en Kerkrade.

Het ministerie van Vrom bekijkt of er naar voorbeeld van Duitsland en Engeland een nationaal krimpbeleid moet komen en werkt aan een actieplan dat na de zomer wordt gepresenteerd.