Regenboog aan festivals

Pinkpop viert dit weekeinde zijn 40ste verjaardag, de Music Meeting herdenkt zijn zilveren jubileum en het International Gipsy Festival beleeft de 13de editie.

Al vanaf 1970 is Pinksteren traditiegetrouw het startpunt voor een lange ketting popfestivals, die zich van Pinkpop via Werchter tot Lowlands aaneenrijgen. In 1987 kwam de ommekeer. Pinkpop programmeerde tot dan toe een brede mix van reggae-, folk- en rockbands. Daarna werd het een hoofdzakelijk ’pink’-festival.

Midden jaren tachtig profileerden zich ook andersoortige muziekfestivals in Nederland en België. Zo’n vijftig in getal, presenteren de festivals van mei tot september muziek uit alle windstreken. Je ziet ze nauwelijks in de media terug, hoewel ze jaarlijks zo’n twee miljoen bezoekers trekken.

Zo markeert het zilveren jubileum van de Music Meeting een gouden tijdperk waarin de muzikale ontmoeting met een ’verre ander’ vanzelfsprekend is geworden. In 1985 geafficheerd als ’Multicultural dance & improvised music meeting’, veranderde de naam simpelweg in ’Music Meeting’. Een teken des tijds, want de wereld kromp sindsdien ineen tot een mondiale ontmoetingsplaats. Tot een dorpspomp waar de omroeper CNN ging heten, een briefkaart transformeerde tot e-mail en waar de analoge fanfare vervangen werd door een digitale podcast. Dankzij motor en bruggenbouwer Wim Westerveld groeide deze Nijmeegse muziek-driedaagse uit tot een internationaal smaakmakend festival vol primeurs en experiment. Gedurende 25 jaar gaf hij gestalte aan de festival-naam, Westerveld: „Op twee manieren biedt de Music Meeting een ontmoetingsplaats. Iedere editie organiseren we een project, een samenwerkingsverband tussen muzikanten die elkaar niet kennen. Ze krijgen een compositie-opdracht mee die op het festival zijn première beleeft voor een groot publiek.”

Muzikale uitdagingen die ook een risico met zich meebrengen, Westerveld: „In 1999 lieten we Nitin Sawhney het project ’Indica Brazilica’ uitvoeren, het werd de eerste geslaagde crossover tussen Indiase en Braziliaanse muziek. Maar soms mislukte een project, zoals in 1993 met de Zuid-Afrikaanse pianist Bheki Mseleku die toen gold als de grote jazz-belofte. In plaats van zijn compositieopdracht, waarin we ontzettend veel tijd hadden gestoken, speelde hij alleen stukken van zijn laatste cd.”

Muziek-alchemist als hij van nature is, komt Westerveld elke editie met totaal nieuwe combinaties op de proppen. „In tegenstelling tot andere festivals doen we veel aan de relatie tussen jazz en wereldmuziek en laten we topartiesten uit de hele wereld met elkaar improviseren. De spanning die dat oproept tussen muzikanten onderling en met het publiek is geweldig. Zo van: wat gebeurt er als je salsaliefhebbers confronteert met piep-knor-muziek?”

Toch biedt de Music Meeting meer dan louter voer voor fijnproevers. In 2004 verhuisde het festival van november naar het Pinksterweekend en van binnen naar buiten. De vertrouwde zalen van de Vereeniging maakten plaats voor Park Brakkenstein, Westerveld: „Sindsdien heeft het publiek zich verjongd en verbreed, mede doordat een deel van de concerten nu gratis toegankelijk is.”

Net als in de begintijd staan avontuur en experiment nog altijd voorop, Westerveld: „Naast de grote namen die we programmeren brengen we ook andere dan gesneden koek. Dat geeft een gevoel van vrijheid, want juist als muziekliefhebber moet je niet aan grenzen gebonden zijn. Daarom noem ik de Music Meeting geen wereldmuziekfestival, maar eerder een muzikale ontmoetingsplaats voor pop, jazz en pure traditie uit de hele wereld.”

Eenzelfde liefde voor muziek tekent het International Gipsy Festival, dat zich maandag in Tilburg ontrolt. Met exposities, workshops, films, theater en veel concerten bouwde initiator Albert Siebelink zijn festival in dertien jaar uit tot hèt gipsy evenement van West-Europa.

Al ver voordat de Balkanbeat-rage losbarstte, onderkende hij de kracht van zigeunermuziek.

Siebelink: „Het is muziek met karakter en met een internationaal verhaal. Migrantenmuziek die je ruwweg kunt onderscheiden in Sinti uit West- en Roma-muzikanten uit Oost-Europa. En vergeet niet, er wonen ook veel Sinti in Polen en Tsjechië.”

Hij was al jaren bezig met een boekingskantoor. „Daarin zaten zoveel gipsy-bandjes dat ik dacht ’Komaan, laten we er een festival aan wijden’. Dat bleek een schot in de roos.”

Inmiddels vormt zijn festival een trekpleister voor Sinti en Roma-muzikanten van heinde en verre. Ze spelen in tenten en woonwagens, waar naast het traditionele repertoire van brass en manouche ook hip-hop, jazz en flamenco klinken.

Siebelink: „Sinds de val van de Muur is er veel veranderd. Jongeren sloegen onder invloed van westerse pop nieuwe wegen in, ook in Nederland. Daarom organiseerden we ’Gipsy Talents’, voorafgaand aan het festival . Een talentenjacht voor jongeren tussen de 13 en 25 jaar, waarvan de winnaars maandag op het grote slotfestival zullen spelen.” Daar verzorgt het inmiddels legendarische Taraf de Haidouks uit Roemenië de finale, voorafgegaan door ondermeer Basily Gipsy Latin Band, Puerto Flamenco en StriCat.

Maar Brabant is toch ook de provincie van Frans Bauer, die in een woonwagen geboren werd? Siebelink: „Brabant kent al vanaf begin 20ste eeuw een Sinti-bevolking wegens hun ambulante beroepen. Het Rosenberg Trio komt hier tenslotte ook vandaan. En wie weet staat Frans Bauer nog eens op ons festival.”