Hoe maak je duurzaam wonen sexy?

Leken en deskundigen dachten samen na over de inrichting van Nederland. Conclusie: met betrokken burgers wordt het mooier en beter.

Parkeren in een reuzenrad? Waarom niet. Je lost er het parkeerprobleem mee op en automobilisten krijgen ook nog eens een prachtig uitzicht cadeau, waardoor hun besef voor de schoonheid van de stad (zonder auto’s) kan worden bevorderd.

Of ’drive in wheels’ ooit de skyline van de Nederlandse steden zullen domineren, is nog maar de vraag. Maar toch vindt directeur Ole Bouman van het Nederlands Architectuurinstituut het een goed plan als bijdrage aan de discussie over mobiliteit. Het is origineel, stoutmoedig en innovatief en het gaat uit van een optimistische en praktische levensinstelling.

En daar zullen we het wel van moeten hebben in de strijd tegen de verrommeling van het land en een ongezond leefklimaat. „Er is een stemmingsomslag nodig in de dagelijkse stroom negatieve berichten over de ruimtelijke probleemdossiers waaronder Nederland gebukt gaat. Het land zit dringend verlegen om een perspectief dat ons ondernemend en inventief maakt.”

Zes maanden was het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) in Rotterdam een ’werkplaats’ waar jong en oud, professional en leek samen brainstormden over de inrichting van Nederland. Gisteren nam prins Willem-Alexander de resultaten van ’Maak ons land’ in ontvangst – een waaier met honderden ideeën – en werd de manifestatie afgesloten met een ideeënmarkt en feest.

Duizenden mensen hebben de afgelopen maanden meegedacht, vertelt directeur Bouman, over vragen als ’Hoe lossen we het fileprobleem op?’ ’Zijn vakantieparken, maneges, golfbanen, bedrijfsterreinen en tuinbouwkassen beter in te passen in het landschap?’ en ’Hoe maak je duurzaam wonen sexy?’

Een paar zaken keerden telkens terug in de debatten. Ruimtelijke ordening wordt nu vooral gezien als een bureaucratisch onderwerp dat omgeven wordt door obstakels, spanningen en tegenstrijdige belangen. Iedereen heeft er wat over te zeuren. Daarbij zijn de grootste irritaties de verrommeling van het landschap en de bouwwoede.

Met ’Maak ons land’ wilde het NAi een eerste aanzet geven om die negatieve stemming om te buigen. De bedoeling van de manifestatie was ook, vertelt Ole Bouman, om een brug te slaan tussen deskundigen en ’gewone mensen’. Want de inrichting van ons land gaat iedereen aan.

Hij erkent dat de vraag waar een bedrijventerrein of waterbergingsgebied moet komen, doorgaans niet het beste in mensen naar boven haalt. „Maar burgers kunnen veel vaker en op veel grotere schaal participeren in het maken van Nederland. Niet met inspraakavonden, maar door zelf actief aan de slag te gaan.”

Als voorbeeld noemt hij het klimaatstraatfeest, waarin buren samenwerken om de duurzaamste straat van Nederland te worden. Ook het aanleggen van volkstuinen tussen hoogbouw is goed voor de leefbaarheid en sociale contacten en draagt bij tot het versterken van het klimaatbewustzijn.

Andere ideeën die geschikt zijn om op veel grotere schaal te worden toegepast, zijn het adopteren van een stukje natuur door burgers en het bieden van studentenhuisvesting in ruil voor vrijwilligerswerk.

Vakmensen als architecten moeten zich volgens Bouman niet altijd laten leiden door opdrachten, maar ook zelf met nieuwe ideeën komen, zoals John Körmeling deed met zijn reuzenparkeerrad, Barbara Visser met het transformatiehuis dat bewoners kunnen aanpassen aan hun levensloop, en Studio Noach van Michel Kreuger en voetballer Kiki Musampa (Willem II) met begroeide watervilla’s van gerecycled polystreen.

De villa’s zijn onderhoudsvrij, klimaatvriendelijk en energiezuinig. En aan water geen gebrek in Nederland. Het duo ziet voor dit bouwmateriaal ook tal van mogelijkheden in ontwikkelingslanden. Musampa gaat daarvoor binnenkort naar Afrika. Hij wil nog blijven voetballen – zijn contract loopt dit seizoen af – maar daarnaast vindt hij het tijd ’iets terug te doen voor de samenleving’.