Genetici hopen op meer melk en mooier vlees

Het erfelijk materiaal van de koe Dominette is ontrafeld. Haar DNA-pakket kan de weg wijzen naar een nog productievere melk- of vleeskoe.

Genetici zien de mooiste vergezichten voor de veehouderij, nu ze het genoom van de koe in kaart hebben gebracht.

In het DNA-assortiment van het dier ligt het antwoord op de vraag waarom het ene ras meer melk geeft en het andere een lekkerder lapje. Kansen dus, maar het DNA duiden zal decennia vergen.

De koe heeft een tamelijk instabiel genoom. Op tal van kwetsbare plekken in het erfelijk materiaal worden bij de vorming van ei- en zaadcellen van het dier steeds weer flarden DNA verdubbeld of tussengevoegd.

Zo’n breekbare genetische code opent evolutionaire perspectieven: zo kreeg de koe met dank aan de talrijke verbouwingen in het DNA een vierkamermaag, die uit de taaiste grassen voeding weet te peuren. Misschien kunnen genetici nu het raadsel van de herkauwers doorgronden.

Zij denken ook beter te kunnen inzoomen op de genen die verantwoordelijk zijn voor de lactatie – het geven van melk – en variaties daarin.

Dat biedt niet alleen hoop op een scheutigere melkkoe. Mogelijk diende zoogdiermelk om het kalf te beschermen tegen allerlei infecties. De koe stopt nogal wat eiwitten tegen microgespuis in haar melk. Daar valt voor medici wat van te leren.

Die toekomstdromen horen bij zo’n opzienbarende stap in het DNA-lezen, waar maar liefst driehonderd wetenschappers uit 25 landen in het vakblad Science hun handtekening onder zetten.

De koe is vandaag daarom in genetisch opzicht even een bijzonder dier, maar lijkt qua DNA toch veel op de mens. Meer dan op een muis of rat. Tachtig procent van Dominette’s genen komt met die van ons overeen.

In het mensengenoom gaat het er bij het doorgeven van het erfelijke stokje wel wat bedaarder aan toe. De vele her- en bijschrijvingen binnen het koeien-DNA hebben tenslotte geresulteerd in een bont arsenaal. Charles Darwin vroeg zich al af waarom elk district in Engeland zijn eigen koe leek te hebben uitgevonden.