Je kunt niet even nieuwe berggorilla’s bestellen

Communicatieadviseur Maurits Groen lijkt niet de man die de oplossing voor de klimaatcrisis uit zijn mouw schudt. Toch staat hij hoog in de Duurzame 100 van Trouw. Hij haalde Al Gore’s ’An Inconvenient Truth’ naar Nederland. „Voorheen moesten we bedrijven benaderen, nu weten ze ons goed te vinden.”

Wie is Maurits Groen en waarom staat hij zo hoog (18de) op de Duurzame 100, de lijst van invloedrijke Nederlanders op het gebied van duurzaamheid? Hij is geen politicus, wetenschapper of groene investeerder, maar een wat bescheiden ogende communicatieadviseur. Zelfs in een urenlang gesprek kom je over hemzelf eigenlijk nauwelijks iets te weten.

Natuurlijk is hij ’groen’: hij reist grotendeels met openbaar vervoer en vouwfiets. Zijn kantoor in Haarlem wordt na de renovatie een van de duurzaamste. Maar verder gaat het gesprek vooral over het werk van anderen, zoals klimaatgoeroe Al Gore. Dat is waarschijnlijk ook waar Maurits Groen goed in is: ideeën van anderen onder de aandacht brengen. Congressen voorzitten, mensen en partijen met elkaar verbinden.

In de milieuwereld werd Maurits Groen vooral bekend omdat hij het initiatief nam tot de Nederlandse uitgave van het boek ’An inconvenient truth’ van Al Gore. Groen kan een zucht niet onderdrukken, als de Amerikaanse ex-vicepresident – en Nobelprijswinnaar – ter sprake komt. Groen: „Harry Mens heeft ooit Bill Clinton uitgenodigd, dat ging vooral over Harry Mens. In die zin is Al Gore niet mijn wedstrijd. Het gaat me om het onderwerp.”

Maar laten we wel wezen, het heeft hem zijn naamsbekendheid opgeleverd. „Het opent deuren”, geeft Groen toe. „Voorheen moesten we bedrijven benaderen, nu weten ze ons goed te vinden.”

De 55-jarige Groen, oorspronkelijk politicoloog, is al dertig jaar bezig met milieuonderwerpen. In de jaren tachtig was hij hoofdredacteur van het tijdschrift van Milieudefensie. Ook was hij destijds een van de oprichters van het eerste watertribunaal: een instrument om waterproblemen zoals verontreiniging in de openbaarheid te brengen en om eventuele verantwoordelijken op het matje te roepen.

Zo toonden ze aan wie de chemische vervuilers van de Rijn waren. Bij het afgelopen waterforum in Istanbul kwamen de nadelen van een enorme Turkse waterkrachtdam aan de orde. Volgens Groen is het logisch de vraagstukken over water en milieu met elkaar te verbinden.

Al gauw komt Groen zelf weer terug op Al Gore. Zodra hij hoorde dat er een nieuw boek aan zat te komen, was Groen gegrepen. „Ik wist: dit is het. Als iemand het complexe klimaatprobleem op de agenda kan zetten, dan is het Al Gore. Hij krijgt als een van de weinigen voor elkaar dat de hoogste baas van de Amerikaanse marine geheime gegevens over ijsdiktes naar buiten brengt.”

Toen er geen Nederlandse uitgever bleek, liet Maurits Groen ’An inconvenient truth’ alvast vertalen en deed hij een bod op de rechten. Uiteindelijk wilden de Amerikanen toch in zee met een grote uitgever, Meulenhoff, maar Groen bleef betrokken en overhandigde op 6 oktober 2006 het eerste Nederlandse exemplaar aan Al Gore zelf.

Groen zorgde er ook voor dat de film een echte première beleefde in het Amsterdamse Tuschinski, met rode loper en premier Balkenende. „In eerste instantie dachten ze hooguit aan de filmschuur in Wageningen voor studenten van de landbouwuniversiteit.”

Natuurlijk kent Maurits Groen de kritiek dat de documentaire veel weg heeft van een powerpoint-presentatie en ook wel ietwat slaapverwekkend is. En dat Al Gore, toen hij zelf op de op één na belangrijkste positie zat, weinig heeft klaargemaakt. Groen reageert laconiek: „Je krijgt pas kritiek als je relevant bent. Hij heeft heel veel goede initiatieven gelanceerd, maar kreeg ze niet door Congres en Huis van Afgevaardigden. Gore is al veertig jaar met de milieuproblematiek bezig. Zonder hem was er waarschijnlijk helemaal geen Kyoto-verdrag gekomen.”

Misschien zijn die Amerikanen in onze ogen wat gladjes, so be it, ze kunnen wel een verhaal vertellen.”

Er zijn weinig mensen niet op de hoogte van het broeikaseffect en de smeltende Noordpool. Groen is er niet bepaald optimistisch van geworden. Hij ziet wel de goede initiatieven in de samenleving, de innovatieve bouwers, de banken die uitsluitend duurzaam investeren, maar in zijn ogen gebeurt er te weinig. „We staan op het dek van de Titanic.

„Die economie, waar we het nu allemaal over hebben, is een kwestie van vertrouwen. Het gaat om geld, om papier. Is het vertrouwen hersteld, dan kunnen we weer aan de slag. Met het milieu kan dat niet. Op een gegeven moment bereiken we the point of no return. Je kunt niet even nieuwe berggorilla’s bestellen.”

Elke grote milieuramp is een zegen geweest voor de mens, zegt Groen dan zonder cynisme. De giframp bij Bhopal, een dioxineschandaal in Italië. Pas als problemen zichtbaar worden, neemt men maatregelen. We hebben alles over voor onze kinderen, maar als het twee generaties overstijgt, gaat het ons bevattingsvermogen kennelijk te boven.”

Over de aanpak van het klimaatprobleem in Nederland is Maurits Groen niet heel uitgesproken. „De huidige problemen vragen om een soort crisisaanpak op alle fronten: mobiliteit, woningbouw, industrie, infrastructuur. Maar ik geloof niet dat het kabinet de urgentie van het probleem inziet.”

Het lijkt nogal een understatement. „Als je vraagt waarom er zo weinig gebeurt, dan kan ik alleen speculeren. Cramer doet haar stinkende best en is zelf heel enthousiast, maar het is niet genoeg. Ook de bouw profileert zich als progressief en innovatief. Maar dat kun je niet bepaald afleiden aan de praktijk.”

Succes is haalbaar, als je maar eisen stelt. De petrochemie moet misschien op wereldschaal worden aangepakt. Emissie-eisen aan auto’s moeten misschien Europees worden geregeld, maar waarom stel je geen eisen aan de woningbouw?

Neem de zogenoemde nul-energie-huizen, die even veel energie opwekken als ze verbruiken. Groen: „Begin jaren tachtig hadden wij daarover al verhalen in het blad van Milieudefensie. Vrom gaat vanaf 2020 energieneutrale bouw eisen. Dan zijn we bijna een halve eeuw verder! Durf gewoon eisen te stellen. Met scherpe doelstellingen daag je mensen uit. ”

Hoe negatief hij de toekomst misschien ook in ziet, Groen blijft zelf ook maar aanpakken. Toegankelijke handleidingen schrijven en uitgeven. Partijen bijeenbrengen.

Milieuproblematiek is nogal een zwaar onderwerp voor de gewone man. In die zin doet Maurits Groen in Nederland wat Al Gore internationaal doet: de klimaatproblemen over het voetlicht brengen en praktische tips geven hoe het beter kan.

Voordat Gore in Tuschinski verscheen, ging hij naar de Vrije Universiteit, zodat duizend mensen gratis zijn verhaal konden horen. Het laatste hoofdstuk van ’Een ongemakkelijke waarheid’ bevat praktische tips. Maurits Groen: „Die waren nou niet bepaald toegespitst op Nederland. Gechargeerd kwam het neer op: laat je tweede SUV eens wat vaker staan. Dus toen hebben we zelf met Milieu Centraal een folder in elkaar gezet.”

Voor jongeren en scholen maakte hij het ’Supertoffe Klimaatboekje’. En toen Leonardo DiCaprio zijn klimaatfilm ’The 11th Hour’. lanceerde, zorgde Groen ervoor dat jongeren in vijftien grote steden er gratis naar toe konden. Verschillende klimaatboeken die Groen uitgeeft, met onheilspellende titels als ’Hitte’ en ’De Laatste generatie’, liggen voor 5 euro in de winkel. Om er de inhoud zo breed mogelijk te verspreiden.

Ook zijn partner, Moniek Merkx, moest eraan geloven. Ze is oprichter en artistiek leider van theatergroep Max. Inmiddels verzorgt haar club de workshop Hoe word ik een milieuheld?, voor leerlingen van groep 8. Inmiddels hebben al tachtig Rotterdamse schoolklassen meegedaan.

Groen heeft drie kinderen. Misschien blijft hij het milieuprobleem daarom op de agenda zetten. „Er is geen keus. Kennelijk zit het niet in de menselijke aard om op te geven. Maarten Luther zei het al: Als ik weet dat morgen de wereld vergaat, plant ik vandaag nog een appelboom. Dat is het het principe van de hoop.”