Overhaast ingeënt tegen baarmoederhalskanker

Trouw en monogamie werken beter dan een vaccinatie, ook uit medisch oogpunt.

Dit is misschien geen populaire boodschap, maar vanuit medisch oogpunt had in de campagne voor de vaccinatie tegen baarmoederhalskanker het belang van trouw en monogamie naar voren moeten komen. Niet alleen voor de bestrijding van deze ziekte, maar ook voor die van andere seksueel overdraagbare aandoeningen.

Een levenshouding van seksuele trouw en monogamie legt de overdracht van HPV (het humane papillomavirus) aan banden en maakt dat daardoor baarmoederhalskanker waarschijnlijk minder vaak zal voorkomen. Dat blijkt onder andere uit een studie die aantoont dat deze vorm van kanker bij nonnen nauwelijks voorkomt.

Het is een gemiste kans dat jongens niet bij deze campagne zijn betrokken. Daarbij denken we niet aan een vaccinatie bij jongens, maar wel over bewustwording van de gevolgen van gedrag. Jong begonnen seksuele contacten én frequent wisselen van partner zijn de belangrijkste risicofactoren. Waarschijnlijk is een mannelijke partner die veel wisselende contacten heeft gehad de grootste risicofactor voor de vrouw.

Ook juridisch is de campagne discutabel. Ze roept op om als meisjes zélf te beslissen – wat de ouders ook vinden. Maar alleen al wettelijk gezien moeten ouders bij kinderen van twaalf tot zestien jaar meebeslissen.

Bovendien moeten er ook bij de vaccinatie zelf kanttekeningen worden geplaatst. In september 2008 werd in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde uitgebreid betoogd (door De Kok e.a.) dat op epidemiologische gronden kritiek mogelijk. Dit artikel stelt dat de looptijd van het onderzoek te kort is geweest. De vaccinatie beschermt tegen het virus, zij het verre van 100 procent, maar of het ook echt tegen baarmoederhalskanker beschermt, is nog niet bewezen. Zo zou er sprake kunnen zijn van mutatie van het virus, waardoor de vaccinatie niet meer effectief is.

Minder principieel maar wel relevant is de geringe kosteneffectiviteit van vaccinatie, vergeleken met screening op baarmoederhalskanker met ’uitstrijkjes’.

Simpel gezegd wordt in Nederland bij HPV-vaccinatie de drempelwaarde van 20.000 euro per gewonnen levensjaar overschreden. Bij deze vaccinatie varieert deze namelijk, afhankelijk van het rekenmodel, van 21.000 tot 30.000 euro per gewonnen levensjaar. Ter vergelijking: De screening op baarmoederhalskanker kost 600 tot 3.400 euro per gewonnen levensjaar. De Gezondheidsraad onderkent dit, maar geeft toch positief advies.

Vaccinatie kan ook een onterecht gevoel van veiligheid geven. Denk maar aan een onderzoek naar autogordels in Engeland, die na hun introductie méér ongevallen veroorzaakten omdat mensen roekelozer gingen rijden.

En dan valt ook nog te vrezen dat de vaccinatie de opkomst naar het zo effectief gebleken bevolkingsonderzoek op baarmoederhalskanker (het uitstrijkje) vermindert, omdat vrouwen zouden kunnen denken voldoende beschermd te zijn.

Wij pleiten er niet voor om nooit tot vaccinatie over te gaan, maar met zoveel kritiek is het gerechtvaardigd om te twijfelen aan de plaats van deze inenting in het rijksvaccinatieprogramma. Een weloverwogen keuze vergt vooral bewustwording van de levenstijl. Wie monogaam en trouw is, en meedoet aan het bevolkingsonderzoek, heeft weinig reden om te vaccineren.