Brugklas bestaat alleen in naam

De brugklas verliest duidelijk terrein. Vooral leerlingen met een vwo-advies zitten vaak al in de eerste klas apart van leerlingen van een ander niveau.

Steeds meer middelbare scholen zetten hun betere leerlingen al meteen in de eerste klas apart. De brugklas bestaat voor deze leerlingen alleen nog maar in naam.

Dit schooljaar is ongeveer 45 procent van alle vwo’ers geplaatst in een ’brugklas’ zonder leerlingen met een havo- of vmbo-advies. Nog maar drie jaar geleden zat slechts een derde in zo’n aparte brugklas.

Dat blijkt uit cijfers die Trouw opvroeg bij het Centraal Bureau voor de Statistiek en de Informatie Beheer Groep. Vergeleken met twintig jaar geleden is het aantal vwo’ers in brugklassen zonder niveauverschil zelfs bijna verviervoudigd.

De brugklas was ooit bedoeld om de keus voor een schoolsoort uit te stellen. Die keus moeten leerlingen in Nederland op twaalfjarige leeftijd maken, vroeger dan in de meeste andere landen. Pogingen om die vroege selectie te verzachten, lopen als een rode draad door het Nederlandse onderwijsbeleid van de afgelopen decennia.

Eind vorig jaar zwengelde minister Plasterk van onderwijs de discussie daarover opnieuw aan. Volgens hem leidt die vroege schoolkeus tot verspilling van talent; te veel leerlingen komen te vroeg op een te laag niveau terecht.

Maar de praktijk in het onderwijs staat haaks op het streven van opeenvolgende kabinetten. De brede brugklas (van voorbereidend beroepsonderwijs tot en met gymnasium) is altijd een zeldzaamheid gebleven. En ook de brugklas voor mavo, havo en vwo of voor havo en vwo verliest de afgelopen tien jaar langzaam maar zeker terrein.

In plaats van zulke brede brugklassen richten veel scholen klassen in met elkaar overlappende schoolsoorten, bijvoorbeeld een mavo-havo-brugklas én een havo-vwo-brugklas én een vwo-brugklas. Maar de kansrijke vwo’ers, aan wie de rest zich kan optrekken, zitten al niet meer in zo’n havo-vwo-brugklas.

Veertig procent van alle vwo-eersteklassers moet nog wel de keus tussen atheneum en gymnasium maken. Maar de meerderheid heeft ook die keus al achter de rug.