Hoeveel ruimte krijgt wild?

Op de Kop van Schouwen is sinds kort de jacht op damherten geopend. Moet natuur beheerst worden?

Schouwen heeft hinder van damherten. Kwamen er in 2007 zeven in botsing met auto’s, in de eerste helft van 2008 was het aantal aanrijdingen opgelopen tot 21. Het bleef bij materiële schade. De beesten houden ook regelmatig vreetpartijen in nabijgelegen landbouwgebieden en tuintjes. Het afschieten van damherten beschouwt Staatsbosbeheer dan ook als ’goed nabuurschap’ en het beperken van overlast. Toch blijft het dubbel. Groot wild is de kroon op een natuurgebied, maar als het wat te veel naar buiten treedt, wordt het afgeschoten.

De damherten veroorzaken geen schade aan de natuur. „Of het er nu 100, 500, 1000 of meer zijn, de natuur heeft er geen last van”, aldus een interne notitie van Staatsbosbeheer. Op zich zou het ook logisch zijn als het verkeer zich aanpast aan de natuurlijke omgeving en minder hard rijdt. Toch weten provincie en beheerders zich met hun jachtbesluit gesteund door ecologen van Wageningen Universiteit.

Op basis van het voedselaanbod in de nawinter is berekend hoeveel damherten duurzaam op de Kop van Schouwen kunnen leven, zonder andere (kwetsbare) dieren en planten te schaden. Onderzoeksbureau Alterra adviseerde in 2005 het aantal damherten in dit gebied te beperken tot 325. Dan zouden de dieren goed en gezond kunnen leven en weinig overlast geven in de omgeving. Op dat streefgetal heeft de provincie Zeeland ook het afschot van 269 damherten gebaseerd.

De ecologen mopperen wel eens dat hun getallen zo strikt gehanteerd worden. Natuur is een dynamisch geheel. In jaren met een groter voedselaanbod kan een natuurgebied best wat meer dieren hebben. Daar komt bij dat de tellingen op de Kop van Schouwen omstreden zijn. De beheereenheid, waarvan ook de jagers onderdeel uitmaken, hebben meer dan 700 dieren geteld. Lokale actiegroepen, zoals de Partij van de Dieren, houden het op 400.

In een afgesloten natuurgebied kan een populatie dieren stabiliseren. In jaren met weinig voedsel sterven de oudjes en neemt het aantal jongen af, waardoor de groep weer wat meer ruimte heeft. Zo is de groei van het aantal edelherten en runderen in de Oostvaardersplassen al aan het afnemen. Daar worden alleen dieren gedood, als ze toch al ziek of zwak zijn. Dit verhaal gaat echter niet op voor de Kop van Schouwen – daar staan namelijk geen hekken. Als er tijdens een strenge winter weinig te knabbelen valt aan de ’eigen’ bomen of struiken, zoekt het wild zijn eten wel daarbuiten. Worden de aantallen niet beheerst, dan zit straks heel Zeeland vol met damherten, en zijn verkeersongevallen en landbouwschade niet te overzien.

Wat dat betreft, blijft de discussie over jacht niet beperkt tot Zeeland of de Veluwe. Voor 2018 moet er in Nederland een omvangrijke ecologische hoofdstructuur klaar zijn: natuurgebieden worden met elkaar verbonden via robuuste corridors. Dieren moeten van Limburg naar Friesland kunnen lopen. In een dichtbevolkt land als Nederland, met veel landbouw en wegen, is het echter lastig om de natuur vrij haar gang te laten gaan. Tenzij je vreetschade en ongevallen accepteert. Of overal hekken omheen zet.