Kazachen zaten als eersten te paard

Paarden werden voor het eerst getemd door het Botai-volk in Kazachstan, circa 5500 jaar geleden. Dat is duizend jaar eerder dan gedacht en tweeduizend jaar eerder dan de eerste tamme paarden naar Europa kwamen.

Tot nu toe was onbekend wie er als eerste in slaagde paarden te temmen. De Britse onderzoeker Alan Outram en zijn team richtten hun onderzoek op het Botai-volk.

Ze voeren in hun artikel in Science van deze week drie bewijzen aan die de Botai bestempelen als eerste prehistorische paardentemmers. Aan de hand van botten die bewaard zijn gebleven, konden ze vaststellen dat Botai-paarden slankere benen hadden dan hun wilde soortgenoten uit dezelfde streek of tijd. De vorm van hun beenderen komt sterk overeen met andere getemde paardenrassen.

Verder is het email van de kiezen van de paarden zodanig afgesleten dat die dieren een bit of teugels moeten hebben gedragen. Er ontstaat ook schade aan een paardengebit door voedsel, maar het specifieke slijtagepatroon van de Botai-paarden treedt op wanneer paarden bereden of bestuurd worden met een bit of teugels.

Behalve om te berijden, worden paarden in Kazachstan – ook nu nog – gemolken en opgegeten. Die gewoonte delen de Kazachen met hun verre voorouders: vetten die qua samenstelling typisch zijn voor merriemelk werden ook al aangetroffen in kookpotten van de Botai. Ook vonden de wetenschappers vetresten van paardenvlees.

Het temmen van paarden was een belangrijke stap voor de mens; zonder getemde paarden had de wereld er heel anders uitgezien. Oorlogen zouden nog lange tijd zijn uitgevochten op de grond in plaats van te paard.

Ook voor het overbruggen van grote afstanden zijn paarden onmisbaar. Wellicht zouden we zelfs een andere taal spreken, omdat IndoEuropese talen niet zouden zijn uitgewaaierd over grote delen van Europa en Azië.

Al eerder werd – op grond van de talrijke paardenbeenderen die verspreid lagen in de Botai-nederzettingen – vermoed dat dit volk als eerste erin was geslaagd paarden voor zich te winnen. Outram en zijn medewerkers menen de paardenkwestie nu voor altijd te hebben opgelost.