Rabo-topman: Crisis goede zaak

Rabobanktopman Bert Heemskerk vindt de huidige crisis wel zo gezond. Die zorgt eigenlijk voor een grote schoonmaak in de economie.

„Stel dat het bruto nationaal product zoals wordt voorspeld inderdaad 3,5 procent daalt. Dan betekent dat dat de welvaart per hoofd van de bevolking 3,5 procent afneemt. Dan zijn we weer terug op het welvaartsniveau van 2006.”

Rabo-topman Heemskerk zei dit gisteren bij de presentatie van de opmerkelijk goede jaarcijfers over 2008. Hij greep de gelegenheid aan om het huidige crisisgevoel sterk te relativeren.   Heemskerk toonde daarbij wel begrip voor de positie van de slachtoffers van de huidige crisis – mensen die werkloos worden of financieel zwaar getroffen zijn.

Heemskerk ziet vooral pluspunten aan de huidige ellende, die begon met problemen op de Amerikaanse hypotheekmarkt. Maar zonder die problemen was het vroeg of laat wel elders fout gegaan, bijvoorbeeld door de overspannen bouwwoede in Doebai. „De zeepbel was hoe dan ook uit elkaar gespat.” 

Misschien was zelfs de hele economie geëxplodeerd, aldus de topman, die zich verzet tegen het verwijt dat bankiers de bron zijn van de huidige wereldwijde ellende. De bankier erkent wel dat er wereldwijd tienduizend miljard euro te veel in omloop is gebracht. En dat de risico’s op onverantwoorde wijze, verpakt en verknipt zijn doorverkocht aan onder andere pensioenfondsen en gemeenten. „Maar de crisis is ook het gevolg van falend toezicht, van verkeerde wetgeving, bonuscultuur en hebzucht.”

Ook torenhoge grondstof- en brandstofprijzen, de hoge aandelenkoersen en huizenprijzen zorgden voor een crisis.

Heemskerk: „De huizenprijzen stegen in Nederland met een paar procent per jaar, maar in bijna alle landen waren percentages van tien, twintig of dertig procent niets bijzonders. Dus als de huizenprijzen in de VS nu met dertig procent dalen, ga je eigenlijk terug naar het niveau van 2005.” 

Volgens hem is het tijd dat de markt naar een nieuwe evenwicht groeit. „In het Chinees betekent het woord crisis ook kans.” En volgens Heemskerk zijn er kansen op een economie zonder hedgefondsen, zonder bonus-cultuur, met een verantwoorder exploitatie van natuurlijke hulpbronnen, lagere grondstofprijzen en minder internationale politieke spanningen.

De crisis raakte zijn bank vorig jaar bescheiden. Rabobank, dat zich erop laat voorstaan dat het terughoudend en traditioneel bankiert, moest door de wereldwijde turbulentie op de financiële markt in totaal met 1,2 miljard euro afschrijven, maar behaalde toch een winst van 2,8 miljard euro. In 2007 was dat 2,7 miljard. De bank spekte afgelopen jaar het eigen vermogen met zeven procent tot 33,5 miljard euro.

De Rabo-topman keerde zich verder tegen het verwijt dat banken weinig hypotheken verstrekken, hoewel de Europese Centrale Bank (ECB) de rente wel voortdurend verlaagt.

De Rabobank is leider op de hypotheekmarkt. Volgens Heemskerk worden hypotheken niet gefinancierd uit ECB-geld maar vooral met spaartegoeden.

De rente op spaartegoeden – en dus ook de hypotheekrente – is volgens hem vooral hoog door het Nederlandse garantiestelsel. Dat trekt veel concurrentie aan.

Volgens de bankier zou het helpen als de bovengrens van het garantiestelsel verlaagd zou worden van 100.000 euro per spaarder naar 20.000 euro.