Milieu stelt grens aan economie

opinie Nu wij door de economische crisis de CO2-doelen lijken te halen mogen we niet rusten. Het milieu eist meer.

Wie niet beter weet zou denken dat de minister van Milieu tevreden achterover kan leunen door de recessie. De klimaatdoelen, uitgerekend bij een economische groei van 2,75 procent per jaar, komen binnen handbereik zonder dat we daar iets voor hoeven doen – slapend rijk worden! Die mooie cijfers zouden weleens kunnen verhullen dat de omschakeling naar een echt schoon en energiezuinig economisch systeem op het spel staat. Juist door de kredietcrisis lopen we het risico dat de consument de aanschaf van een zuinige auto uitstelt en doorrijdt in dat oude, rokende dieseltje. Dat men op kantoor afziet van zuinige LED- verlichting en energie slurpende TL- buizen aan de plafonds laat hangen.

Wie denkt dat ik mij gniffelend in de handen wrijf, heeft het dus mis. We lopen het gevaar dat we in het licht van deze crisis verzuimen onze economie groen en duurzaam te maken. Dat zou een historische vergissing zijn. Want dat zou betekenen dat het klimaat meteen weer in de rode cijfers belandt zodra de economie aantrekt, door een bijbehorende explosie van CO2-uitstoot. De honger naar grondstoffen zou weer toeslaan, met torenhoge prijzen en uitputting van natuurlijke hulpbronnen tot gevolg. Stijgende energierekeningen zouden iedereen doen verzuchten waarom er toch nooit werk is gemaakt van energiebesparing en van stroomopwekking uit wind, zonlicht en schone biobrandstoffen. Onze kinderen zouden ons de pijnlijke vraag stellen. ’Waarom hebben jullie met die kennis van toen helemaal niets gedaan?’

Ik ben een kind van de wederopbouw. De economie lag na de Tweede Wereldoorlog evenzeer in puin als veel steden. Onze ouders werkten hard en leefden sober, opdat wij konden doorleren en de zwaarbevochten vrijheid met beide handen konden vastgrijpen. De mensen die werkten aan de wederopbouw zaaiden waar mijn generatie kon oogsten. Er zijn keuzes gemaakt, die niet altijd makkelijk waren, maar die in de loop van de geschiedenis hun waarde hebben bewezen.

Wij zijn het aan de generaties na ons verplicht om het herstel van onze economie ter hand te nemen. Net zo consciëntieus als de generatie van mijn ouders deed.

De kredietcrisis heeft pijnlijk aan het licht gebracht waar het in ons economisch systeem aan schort. Die lessen zijn één op één door te vertalen naar de crisis van het klimaat. Kennelijk heeft het economisch verkeer toch behoefte aan een morele begrenzing. Vertrouwen verdienen, geen lening verstrekken zonder onderpand, oog hebben voor de lange termijn en zelfbeheersing tonen in het najagen van je eigen materiële rijkdom zijn de ingrediënten voor het herstel na de kredietcrisis. En zo is het ook met onze planeet. Dezelfde termen gaan op voor het herstel van de klimaatcrisis. Zelfs pregnanter, omdat de gevolgen van de opwarming van de aarde onomkeerbaar zijn. Dat betekent niet meer stoken en de CO2 schouderophalend de atmosfeer in pompen. Bedenken wat je doet met de afvalstromen van productieprocessen. En zorgen dat je geen energie verspilt.

Het is zaak dat het kabinet nu de stap zet naar een groene, schone economie. Dat vergt keuzes waar de wederopbouwgeneratie zich ook voor gesteld zag. Zij besloot de verouderde textielindustrie niet met honderden miljoenen overheidsgeld te hulp te schieten. De bakens konden beter verzet worden naar andere sectoren. Zulke keuzes zijn nu weer noodzakelijk. Bedrijven die werken aan innovatie, nieuwe technologieën en energiebesparing hebben de toekomst. Wie nu achterblijft betaalt de rekening als het straks weer beter gaat.

Het kabinet moet daarom kiezen voor duurzame, toekomstbestendige sectoren. Meedoen betekent steun, waarbij ik niet meteen bij voorbaat aan subsidie denk, maar juist aan garantstellingen en minder bureaucratie. Niet meedoen betekent dat je het lot wacht van de textielindustrie. Laat het einde van deze economische crisis meteen het echte begin zijn van het einde van de klimaatcrisis. Want ook voor de minister voor Milieu geldt het motto van de wederopbouw: echt rijk word je alleen door hard werken.