Plastic scheiden blijft een probleem

Nederland produceert jaarlijks zeker een miljoen ton kunststofafval. Al zolang er petflessen, patatbakjes en plastic zakken zijn, wordt gesteggeld over de vraag wie de troep moet opruimen. Hef je statiegeld, zamel je het in, of laat je de burger een week per jaar zwerfvuil rapen?

Duizenden scholieren en bewoners ontdoen hun buurt de komende dagen van zwerfvuil, in de week van Nederland Schoon. „Best goed om mensen bewust te maken van het afvalprobleem, maar maak geen misbruik van goedwillende burgers met een milieuhart”, vindt Robbert van Duin. Hij ziet vooral de verpakkingsindustrie die zijn eigen straatje schoonveegt. „Zij organiseren deze actie om te laten zien dat ze echt wel wat doen. Veel groene marketing, maar resultaten zijn er nauwelijks.”

Van Duin vertegenwoordigt het Recycling Netwerk, een coalitie van milieuorganisaties die campagne voert voor statiegeld op drankverpakkingen en andere maatregelen die leiden tot een kleinere verpakkingsberg. Eind jaren negentig stond hij aan de wieg van het eerste Convenant Verpakkingen. De verpakkende industrie beloofde het aantal zwervende blikjes en flesjes met 80 procent terug te brengen. Uit onderzoek van het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden bleek achteraf dat zwerfafval juist was toegenomen.

Van Duin: „In het begin kun je de partijen misschien nog vriendelijk vertrouwen, maar als dat niet lukt, moet de overheid eraan te pas komen.” Het heffen van statiegeld is volgens hem de enige maatregel die zorgt voor schonere straten. Andere landen hebben dat ook bewezen.

Directeur van Nederland Schoon, Uli Schnier, vindt statiegeld een schijnoplossing. „Blik en flesjes zijn maar een paar procent van al het zwerfafval. Willen we ook van alle peuken, kauwgom en andere troep af, dan moeten we een gedragsverandering bewerkstelligen en zorgen dat vuilnisbakken regelmatig worden geleegd.” Bovendien voelen producenten en supermarkten zich nu nog verplicht om geld in een fonds te storten. Schnier: „Alle activiteiten van Nederland Schoon worden daaruit betaald. We hebben 45.000 afvalbakken in Nederland geplaatst.”

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is vorige week een campagne begonnen. Via advertenties en billboards worden mensen opgeroepen hun plastic te scheiden. Probleem is dat nog maar een kwart van de gemeenten de benodigde oranje bakken heeft staan.

Robbert van Duin is sowieso niet enthousiast. De eerste proefprojecten wijzen op een lage en vervuilde opbrengst. „Op de billboards staat dat van plastic fleecetruien en autodashboards gemaakt worden, maar dat vraagt een schone stroom. De ratjetoe aan polyetheen, polypropeen en polyetheentereftalaat leidt hooguit tot bermpaaltjes of luiervulling.”