De Noordzee als groene accu van Europa

Als het aan de stichting Natuur en Milieu ligt, verrijst er een gigantische ring van windmolenparken in de Noordzee. Die moeten de aangrenzende landen van schone energie gaan voorzien.

Een superring van grote en kleine windmolenparken in de Noordzee kan in enkele decennia zo veel energie opleveren dat deze zee de Perzische Golf naar de kroon gaat steken. Alleen gaat het bij de Golfregio om olie en gas, oude energie dus. De Noordzeering biedt nieuwe, duurzame energie. Zo kan de Noordzee de groene accu van Europa worden.

Dit masterplan werd gisteren in Den Haag ontvouwd door het gerenommeerde architectenbureau van Rem Koolhaas – OMA – in opdracht van Natuur en Milieu. Deze milieuorganisatie biedt sinds enige tijd aan huishoudens de mogelijkheid zich te bundelen in de coöperatie Zeekracht. Op die manier wil Natuur en Milieu eigen windmolenparken in zee realiseren. Dit soort kleinschalige initiatieven kunnen zonder problemen worden ingepast in de grootschalige ring die OMA en Natuur en Milieu nu voorstaan.

Volgens directeur Mirjam de Rijk van Natuur en Milieu is er haast geboden. „De overheid laat het afweten. In deze kabinetsperiode komt er geen windmolen extra bij, terwijl wetenschappers laten zien dat de klimaatverandering veel sneller gaat dan we dachten. We moeten dus opschieten. Met dit uitgebreide project Zeekracht willen we de overheid onder druk zetten om nu eindelijk eens actie te gaan ondernemen.”

De zeven landen die grenzen aan de Noordzee hebben uiteenlopende belangen. Denk alleen al aan de visserij en de scheepvaart. De Rijk: „Daarom hebben we de OMA dat plan laten opstellen, rekening houdend met alle belangen. Die superring is voor ons het zeer aansprekende resultaat. Voor de Noordzeelanden biedt windenergie de meest efficiënte oplossing om duurzaam energie op te wekken. Natuurlijk zijn er allerlei hobbels te nemen, maar daar wil ik nu even niet aan denken. We moeten nu doorpakken. Een gezamenlijke internationale aanpak is geboden en daarom moet de Haagse politiek mee gaan doen. Als het gaat om wegen worden er plannen gemaakt en wordt er geld bij geregeld. Waarom kan dat niet als het gaat om zoiets cruciaals als een duurzame energievoorziening?”

Volgens clusterleidster ruimte Titia Kalker van Rijkswaterstaat zijn marktpartijen ook bezig met ideeën voor een superring. „Het sluit goed aan op het plan voor de Noordzee dat het Rijk net gemaakt heeft.”

Voor Art Zaaijer van OMA is het project Zeekracht de mogelijkheid om verandering tot stand te brengen. „We willen af van grootschalige energieopwekking via immense centrales. Dit plan biedt ruimte voor allerlei collectieven om mee te doen. Dat kunnen bedrijven zijn, of regio’s, steden of coöperaties zoals Natuur en Milieu er nu een heeft opgericht. De een zet er een paar neer, de ander vele honderden. Er is veel mogelijk. Die van-onderop-benadering geeft betrokkenheid en draagvlak en kan voor een doorbraak in het denken zorgen. De beloning is dat de Noordzee de Golfregio naar de kroon steekt. En dat met groene energie.”

Die superring als productiegordel houdt rekening met scheepvaartroutes, met kabels en pijpleidingen en met de ecologie. Zaaijer: „Grootschalige visserij is echter niet meer mogelijk. Daarentegen geven die parken bescherming aan bodemleven, omdat er geen schip meer in de buurt komt. De ecologie van de Noordzee wordt zo veel robuuster.”

Zaaijer maakt duidelijk dat het voorliggende perspectief geen vastomlijnd plan is. „We hebben alleen willen aangeven dat er ondanks de vele belangen alle ruimte is voor windenergie op de Noordzee. Zo’n ring van parken die gekoppeld worden, is dan een logische vorm. Dan is het systeem stabiel en er is zo weinig mogelijk verlies van energie doordat niet alle windmolenparken hun eigen kabels naar het land gaan aanleggen.”

Ook als het niet lukt om internationaal zo’n ring van windmolenparken van de grond te krijgen, is het mogelijk dat Nederland vast alleen begint. De Rijk: „Ten noordwesten van de Waddenzee ligt het meest kansrijke gebied. Daar kunnen we het Nederlandse deel van de ring realiseren. Dat geeft 8000 megawatt elektriciteit en daarmee kunnen we de benodigde energie van alle Nederlandse huishoudens dekken.” Zaaijer voegt toe: „We hebben ook geen last van een remmende voorsprong. Nederland heeft een achterstand opgelopen op het gebied van windenergie. Maar windenergie op zee is een andere techniek. Daar ligt nog een heel terrein braak, waar Nederland op kan scoren. Als het gaat om werken op zee loopt Nederland voorop.”

En de kosten? De Rijk: „Dat Nederlandse deel kost 24 miljard euro. In de eerste jaren zal de samenleving de meerkosten van windenergie – 6 cent per kilowattuur – moeten bijpassen. Na het omslagpunt is het verdienen. Hoe meer mensen windenergie afnemen hoe goedkoper het wordt. Maar denk je ook eens in wat zo’n megaproject aan werkgelegenheid en innovatiekracht oplevert. Dit is echt een groene New Deal.”