Met een groen etiket is het probleem niet weg

De nieuwste trend in duurzaamheid is energie opwekken uit mest. Het heet ’groen’, maar is net zo vervuilend als energie uit kolen.

De gemeente Zeewolde gaat een hele wijk verwarmen met behulp van een mestvergister bij een lokale boer (Trouw, 9 feb). Het goede voorbeeld, schrijft de krant. Maar het goede voorbeeld voor wat? Mestvergisting is niets meer dan een eindbewerking van een restproduct uit een ernstig vervuilende industrie. De overheid bestempelt deze vorm van energiewinning dan wel als ‘groene’ energie, maar ‘groen’ is mestvergisting allerminst. Onder de huidige omstandigheden is het eerder net zo vervuilend als energie uit een kolencentrale.

Nederland zit al decennialang in de maag met zijn mestproblematiek. Een immense veestapel (500 miljoen dieren per jaar) produceert maar liefst 70 miljard kilo mest per jaar, 4000 kilo per Nederlander. Het resultaat is een bijna onbeheersbare uitstoot van ammoniak en broeikasgassen, met alle gevolgen voor natuur en klimaat.

Het is de sector er veel aan gelegen om deze problemen weg te poetsen onder de groene vlag van duurzaamheid. Maar een systeem dat in zijn volle omvang bijdraagt aan de opwarming van de aarde laat zich niet verduurzamen met doekjes voor het bloeden.

Mest als grondstof voor energie ís niet duurzaam. Allereerst omdat het structurele mestoverschot wordt veroorzaakt door de brute verstoring van de natuurlijke kringloop. Nederland importeert enorme hoeveelheden veevoer uit Latijns-Amerika. Bij de productie van dit veevoer wordt op grote schaal gebruik gemaakt van energieverslindende kunstmest, op landbouwgrond waarvoor miljoenen hectares tropisch regenwoud zijn gekapt. Bij die kap, die zich nog altijd voortzet, komen eveneens grote hoeveelheden CO2 vrij.

Dan de koeien zelf: die stoten bij het herkauwen flink methaan uit, een broeikasgas dat 23 keer schadelijker is dan CO2. De veehouderij is zo verantwoordelijk voor maar liefst 18 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Veel meer dan die van verkeer en vervoer (13 procent.

Om de duurzaamheid van mest te beoordelen, moet je de productie van vlees en zuivel in zijn totaliteit bezien. Dan wordt duidelijk dat de verwoesting van biodiversiteit en de uitstoot van broeikasgassen in de productieketen van dierlijke eiwitten buitenproportioneel is, en bij lange na niet kan worden goedgemaakt door de opwekking van energie uit het uiteindelijke restproduct, om een woonwijk te verwarmen.

Duurzaamheid houdt niet op bij natuur en klimaat. De pogingen om een deel van de problemen van de veehouderij op te lossen, staan haaks op de oplossingen die nodig zijn voor andere pijnpunten, zoals het wereldvoedselvraagstuk en het welzijn van de dieren.

Grootschalige mestvergisting is alleen mogelijk als de mest wordt opgevangen in een kelder, en alleen lucratief als koeien zoveel mogelijk op stal worden gehouden. Dat druist lijnrecht in tegen het welzijn van melkkoeien, die beter af zijn in de wei.

Minstens zo prangend is de structurele honger in de wereld. De VN gaf jaren geleden al aan dat de consumptie van vlees en zuivel in het rijke Westen sterk zal moeten dalen om alle monden in de wereld te kunnen voeden. Als we straks ook voor de energievoorziening nog afhankelijk worden van de veestapel, raakt het oplossen van de voedselcrisis pas echt uit beeld.

’Integrale duurzaamheid’ is tegenwoordig het toverwoord in het overheidsbeleid, met aandacht voor mens, milieu, natuur en dierenwelzijn. Maar in de praktijk is er geen enkele bereidheid om de grote problemen op het gebied van klimaat, natuur en voedselvoorziening écht in hun samenhang te bezien.

Wie de klimaatcrisis duurzaam wil bestrijden, zal alle factoren in ogenschouw moeten nemen. Van de veroorzakers van uitstoot van broeikasgassen tot de ongelijke verdeling van voedsel in de wereld. Zolang dat niet gebeurt, is een ‘duurzaam product’ als ‘groene energie’ uit mest niet meer dan een schijnoplossing.

Gemeenten moeten in hun zoektocht naar duurzaamheid niet kritiekloos aanhollen achter de energiebedrijven. Laat ze liever investeren in zonnepanelen. Alles beter dan in mest.