Green Deal moet Achterhoek redden

Duurzaamheid en innovatie staan voorop in een reddingsplan voor de Achterhoek. Het geld daartoe ontbreekt echter. Wie gaat die ’vergroening’ betalen?

Een groot gat gaapt aan de rand van het centrum van Doetinchem waar het Lyceumkwartier had moeten staan. De economische crisis gooide de financieringsplannen van het luxe woon/werkcomplex in de war, waardoor de bouw december vorig jaar stil kwam te liggen. De bouwlocatie was toen al afgegraven.

Het is niet het enige project in de Achterhoek dat niet verder kan door gebrek aan geld. Maar Herman Kaiser, voorzitter van de regio Achterhoek en burgemeester van Doetinchem, weet raad: de ’Green Deal’, ook wel het ’nieuwe denken’ genoemd. Vandaag bespreekt hij samen met tweehonderd andere bestuurders, bankiers, ondernemers en vakbonden uit de Achterhoek, hoe die green deal de Achterhoekse economie uit het slop kan trekken. Het overleg gebeurt geheel in de stijl van de streek –- in kleine groepjes aan cafétafels, die voor dit doel zijn opgesteld in een fabriekshal.

„De economische crisis is voor ons een kans om een groene slag te slaan”, introduceert Kaiser ’zijn’ green deal. „Het besef moet groeien dat een groene toekomst van ons allemaal is. Niet langer een nicheproduct van de linkse partijen. Groen moet!” Ook de economie is daarbij gebaat. „Vergroening creëert werkgelegenheid en daarmee nieuwe economische kansen.”

Mooie voornemens, maar voor duurzame innovatie is geld nodig. En dat is er niet. De vraag is dus wie die ’vergroening’ van de Achterhoek gaat betalen. Kaiser wil een ’Achterhoekfonds’ opzetten waaruit innovaties betaald kunnen worden. Gemeente en ondernemers moeten dat fonds vullen. Dezelfde ondernemers die geen geld hebben om de huidige projecten af te bouwen.

Voordat in duurzaamheid geïnvesteerd kan worden, moet er eerst een aantal maatregelen genomen worden die weinig met duurzaamheid van doen hebben, beseft Kaiser. „Het geld moet eerst gaan rollen.”

De bestuurder heeft daarvoor een aantal simpele ontwikkelingen op stapel staan. „Allereerst het betalen van onze rekeningen. Ondernemers klagen dat de plaatselijke overheden pas laat betalen voor hun projecten, waardoor ze in de problemen komen. „Binnen veertien dagen moeten daarom alle uitstaande rekeningen van de gemeenten zijn betaald”, stelt Kaiser. Het is jammer dat er een kredietcrisis nodig is om zoiets in gang te zetten geeft hij toe, maar „de crisis geeft ons een extra zetje”.

Ook de bureaucratie moet op de schop om het geld in de Achterhoek in beweging te krijgen. „Ondernemers lopen vast in de regels”, legt ervaringsdeskundige Evert van der Zee uit. Hij is projectontwikkelaar van het Lyceumkwartier. Volgens eigen berekeningen kan de plaatselijke overheid hem zonder risico geld lenen. „Maar de regels houden dat tegen.”

Een ander vaak gehoorde klacht vanuit de ondernemers is het ’van het kastje naar de muur fenomeen’. Het ene overheidsloket keurt iets goed. Het volgende keurt het weer af. „Die regels gaan we zo snel mogelijk veranderen”, aldus Kaiser.

Als het geld eenmaal rolt, kan de echte vergroening beginnen. Woningen moeten energiezuinig worden gebouwd en het openbaar vervoer gaat over op groene brandstoffen. De productie van goederen moet vergroenen en daarvoor zijn duurzame energie-opwekkers als windmolens nodig.

Die activiteiten vormen een risicovolle investering voor ondernemers, maar Kaiser denkt dat zij die risico’s willen nemen. „Het Achterhoeks Centrum voor Technologie (ACT) heeft de afgelopen jaren in de regio laten zien dat innovatie en duurzaamheid economisch vruchten afwerpt. De bereidheid tot investeren in innovatie is daarmee gegroeid.”

Foppe Atema, voorzitter van VNO-NCW Achterhoek, vult Kaiser aan. „Voor investeerders met minder vertrouwen is er altijd nog het ’innovatiekrediet’.” Daarbij nemen de onderneming, provincie en de bank allemaal een derde voor hun rekening. Is het een succes, dan wordt het gehele bedrag omgezet in een lening. Slaat het na twee jaar niet aan, dan betaalt de ondernemer maar een derde van de kosten. „Dat beperkte risico maakt duurzaamheid en innovatie aantrekkelijker.”

Concrete besluiten nemen de partijen vandaag, maar de verwachtingen zijn hoog. Kaiser: „Als de green deal in de Achterhoek niet slaagt, waar dan wel?” Ook de ondernemers gaan vol vertrouwen de besprekingen in. Ondernemer Van der Zee: „Het is een unieke samenwerking tussen financiers, overheid en ondernemers. Zoiets ben ik nog nooit eerder tegen gekomen.”