Jacques voelt zich even Jamie

Kookprogramma’s scoren goed op tv, maar of we er beter door zijn gaan koken? Feit is dat we thuis vaker in de – goed uitgeruste – keuken staan.

’Wie is de chef?’, ’Ready steady cook’, ’Smaken verschillen’, ’Gordon Ramsay’s Hell’s kitchen’. Of het nu door fanatieke amateurs, onhandige vaders of topkoks is, er gaat geen tv avond meer voorbij zonder dat er wordt gekookt.

De kookprogramma’s hebben hoge kijkcijfers, topkoks Jamie Oliver en Nigella Lawson zijn inmiddels wereldster en ook tv koks van eigen bodem als Herman den Blijker en Pierre Wind zijn inmiddels uitgegroeid tot bekende Nederlander.

Of we van al die programma’s beter gaan koken is niet bekend, maar wel dat we er meer van gaan koken. Onderzoek van Foodservice Instituut Nederland wijst uit dat de markt voor ’gezellig thuis eten’ de komende drie jaar sterk gaat groeien. Behalve de kredietcrisis blijkt de populariteit van kookprogramma’s daar een belangrijke oorzaak van. Wat bespaard wordt op het ’buiten de deur eten’ investeren geïnspireerde kijkers in duurder kookgerei en exclusievere producten in de supermarkt.

„Het is een kip-of--eikwestie”, zegt Jan Rutten, voorzitter van de stichting European Cookery School Association. „Misschien dat de kookprogramma’s de consument stimuleren, misschien is het andersom. Duidelijk is dat steeds meer mensen zich voor koken interesseren. Tien jaar geleden waren er tussen de tien en twintig kookstudio’s in Nederland waar je workshops kon volgen. Nu zijn het er rond de vierhonderd.” Maar lang niet alle deelnemers leren volgens Rutten echt koken. De helft komt voor ’funcooking’, voor de gezelligheid van het samen in de keuken staan. Ondanks de groeiende interesse denkt Rutten niet dat er beter gekookt wordt dan tien jaar geleden. Toen zijn stichting in een onderzoek kookstudio’s vroeg het niveau van hun bezoekers te waarderen kwam daar een magere 5.8 als gemiddeld cijfer uit. Vooral op ’kennis van ingrediënten’ en ’kennis van seizoensgroenten’ werd slecht gescoord. Rutten: „Consumenten weten niet meer wat er wanneer groeit. Jongeren groeien op met aardbeien in december. De band met de seizoenen zijn we aan het verliezen en van veel producten weten mensen helemaal niet waar ze vandaan komen of hoe ze groeien. Dat is dus koken zonder kennis van je basismateriaal.”

Tv-kok Andy McDonald, vorig seizoen te zien in het programma ’McDonald’s kitchen’ voor de omroep Llink, hoopt dat daar eens een Nederlands kookprogramma aan wordt gewijd. „In de programma’s nu leer je eigenlijk als kijker niet koken, ze gaan vaak niet in eerste instantie over eten. Het zou mooi zijn als we hier iets hadden als wat Jamie Oliver in Engeland doet. Koken bij mensen thuis. Simpele gerechten met lokale producten. Nu zijn de programma’s vooral ter inspiratie, kijkers krijgen zin om zelf de keuken in te gaan. Ze weten alleen lang niet altijd wat ze er dan moeten doen.”

Dat mensen intussen wel iets speciaals op tafel willen ziet McDonald in zijn kookworkshops en om hem heen: „Als ik bij vrienden eet hebben ze geen kaas en ossenworst maar zelfgemaakte dips en humus. Er wordt meer aandacht besteed aan de gerechten. Het eten moet een ervaring zijn.”

Joke Buis, eigenaresse van kookstudio en winkel De Kombuis in Utrecht, ziet de wens naar specialere gerechten terug in het koopgedrag van haar klanten. „Ze zijn op zoek naar luxere dingen. Ik verkoop bijvoorbeeld veel meer kookringen, waarmee je het eten in een mooi rondje op het bord krijgt. En de aardappelpureepers, waarmee je heel fijne puree krijgt en de zesteur, een schrapertje om precies het goede laagje van de schil van een citroen of sinaasappel te halen, gaan opvallend goed.”

In de supermarkten komen veeleisende amateurkoks steeds beter aan hun trekken. C1000 experimenteert met pastinaak en meiraapjes in de schappen, Albert Heijn heeft onlangs onder meer geroosterde groenten, een sushi kit en een Thaise sauzenlijn in het assortiment opgenomen.

„We merken dat er een vraag is naar nieuwe recepten en ideeën. Daar spelen we op in”, zegt Jan Christiaan Hellendoorn, woordvoerder van Albert Hein. „Pasta met tomatensaus en kaas is niet meer goed genoeg. Maar het moet ondertussen wel makkelijk te bereiden zijn en opvallend is dat mensen uiteindelijk altijd een herkenbaar basisproduct willen. We bieden de keuze: het ruwe product of het halfproduct. Dus de hele tropische vrucht of de voorgesneden variant die al verwerkt zit in een salade waar je zelf nog een saus aan toe kan voegen. Veel mensen kiezen toch voor de snelle, makkelijke variant.” Met een boodschappenlijst vol exotische producten ben je volgens Hellendoorn overigens niet goedkoper uit dan in een restaurant: „Maar je hebt wel de intimiteit van thuis eten en natuurlijk de ervaring van zelf iets maken.”

www.cookeryschools.eu

www.andymcdonald.nl

www.dekombuis.nl