Favoriete boek van filosoof Chris Buskes

Wie? Chris Buskes, wetenschapsfilosoof aan de Radboud Universiteit Nijmegen, auteur van meerdere boeken over de invloed van Darwin en zijn evolutietheorie. Boek dat zijn leven veranderde? On the Origin of Species van Charles Darwin.

Is dit wetenschappelijke werk ook interessant voor leken?

„Ja! Darwin kan goed schrijven. Niet voor niets is zijn boek wel eens het ‘boek van het millennium’ genoemd. Darwin heeft een heldere, frisse schrijfstijl. Het zegt iets over hem dat het boek nog steeds erg leesbaar is, ook al is het 150 jaar geleden gepubliceerd. Wat hij vertelt, is erg begrijpelijk. Dat komt waarschijnlijk omdat hij al twintig jaar met zijn idee voor On the Origin of Species rondliep voordat hij het opschreef. Toen collega-wetenschapper Wallace liet weten dat hij de evolutietheorie ook op het spoor was, schrok Darwin zich een hoedje. Hij kortte zijn manuscripten in tot een handzaam boek. Eigenlijk was het een verschrikkelijke haastklus.”

Hoe kwam u in aanraking met On the Origin of Species?

„Tijdens mijn studie wetenschapsfilosofie viel me op dat er weinig aandacht was voor biologie. Toch zijn er biologische ideeën die de wereld behoorlijk overhoop hebben gehaald. Daarom ben ik afgestudeerd, en later gepromoveerd, op Darwin.”

En dat veranderde uw leven?

„Ik kreeg door het lezen van Darwin een nieuwe kijk op de wereld. De evolutietheorie drong pas echt tot me door toen ik met eigen ogen las wat erover stond geschreven. Maar On the Origin of Species heeft niet alleen mijn leven veranderd, maar dat van iedereen. Het meesterwerk van Charles Darwin heeft ons wereldbeeld op zijn kop gezet. Met een schok werd duidelijk dat de wonderlijke diversiteit op aarde is ontstaan door een natuurlijk proces, namelijk door natuurlijke selectie. Er kwam geen sprankje intelligentie te pas aan het scala aan levensvormen dat de aarde rijk is! Ook ons zelfbeeld ging radicaal op de schop. Voorheen leefden we in de overtuiging dat de mens geschapen was als kroon op de schepping, nu weten we dat we slechts een twijgje zijn aan de boom van de evolutie.”

Hoe heeft de evolutietheorie de wereld concreet veranderd?

„De wetenschappelijke wereld heeft zich verdiept in de manier waarop eigenschappen kunnen overerven – een van de pijlers waarop Darwins evolutietheorie rust. Onze kennis over chromosomen, genen en DNA heeft een hoge vlucht genomen. De invloed van de evolutietheorie reikt zelfs over de grenzen van de biologie; Darwins ideeën zijn relevant voor de tal van wetenschappen. Denk maar aan de sociobiologie: aan de hand van evolutietheorie kan menselijk gedrag worden begrepen. Een voorbeeld is obesitas. De hunkering naar calorierijk voedsel was ooit erg functioneel, toen zoet en vet voedsel nog niet op elke straathoek te krijgen was. Nu zit de mens opgescheept met een Stone Age mind.”