’Wij hebben niets te verbergen’

’Een oprechte poging tot helderheid’, noemt premier Balkenende zijn besluit tot een extern onderzoek naar de Nederlandse steun aan de Irak-oolog in 2003.

„Wij hebben niets te verbergen”, herhaalde premier Balkende gisteren nog maar eens op een onverwacht belegde persconferentie. „Maar alle aandacht voor de kwestie-Irak begint zo langzamerhand de aandacht voor de economische crisis en de bestrijding daarvan te overschaduwen.”

Dit weekeinde hakte de premier daarom de knoop door. Hij gaf zijn verzet op en besloot, in overleg met de beide vicepremiers Bos en Rouvoet, een onafhankelijke commissie onderzoek te laten doen naar het besluit van Nederland om in 2003 politieke steun te geven aan de Amerikaanse inval in Irak.

Balkenende is daarbij verzekerd van de steun van de drie coalitiefracties CDA, PvdA, en ChristenUnie. Dat geldt ook voor de PvdA-fractie in de Eerste Kamer, die lang trekker was van een parlementair onderzoek door de senaat.

De onderzoekscommissie, onder leiding van mr. Willibrord Davids, oud-president van de Hoge Raad, moet voor 1 november antwoorden bij elkaar zoeken op vragen waarmee leden van de Eerste en Tweede Kamer het kabinet de afgelopen jaren, met een toenemende frequentie, hebben gebombardeerd. Ook eventuele nieuwe vragen van Kamerleden gaan naar die commissie.

Van het kabinet hoeven ze geen antwoorden te verwachten. Dat zwijgt over de Irak-zaak zolang de commissie aan het werk is. Pas als haar bevindingen er liggen, zal het kabinet zich tegenover het parlement verantwoorden. Intussen kan alle aandacht weer naar de economische crisis en manieren om Nederland daar doorheen te loodsen, zo maakt Balkenende duidelijk in een brief aan de Tweede Kamer.

Waarschijnlijk vandaag al komt die aan de orde. Coalitiefracties CDA, PvdA en ChristenUnie zullen dan hun steun voor instelling van de commissie uitspreken. „Een verstandig besluit”, oordelen fractievoorzitters Van Geel (CDA) en Slob (ChristenUnie). Hun PvdA-collega Hamer onderstreept dat het parlement in november tegelijk met het kabinet het rapport van de commissie in handen krijgt. „Wat wil je nog meer?”, aldus Hamer, die Balkenendes ommezwaai betitelde als ’een grote stap’.

De SGP ’billijkt’ een onafhankelijk onderzoek, maar de andere oppositiepartijen vinden de gang van zaken niet te verteren.

SP-fractievoorzitter Kant spreekt van ’parlementaire obstructie’. Volgens haar collega Rutte (VVD) heeft Balkenende zichzelf in het nauw gedreven door zich zo lang tegen een onderzoek te verzetten en gaat hij nu ’een lang en pijnlijk proces’ tegemoet. GroenLinks-fractievoorzitter Halsema vindt dat Balkenende zijn geloofwaardigheid ondermijnt. „Too little, too late”, noemt ze Balkenendes besluit.

VVD, SP, GroenLinks, PVV en D66 willen een parlementaire enquête.