Vakministers buitenspel in crisisoverleg

De kabinets-top en de coalitiepartijen raadplegen in hun crisisoverleg vooral de werkgevers en de werknemers. De meeste ministers staan straks voor een voldongen feit.

Voor de vakministers wordt het binnenkort slikken of stikken. Als de onderhandelingen tussen de top van het kabinet en de fractievoorzitters van de coalitiepartijen uitmonden in een akkoord over de aanpak van de economische crisis, dan kunnen de ministers daar geen invloed meer op uitoefenen.

Een betrokkene noemde de werkwijze gisteren ’een staatsrechtelijk monstrum’, maar wees er tegelijk op dat ook bij een formatie een aangezochte minister het tussen fracties gesloten regeerakkoord heeft te accepteren. Het pikante verschil is dat iemand dan nog niet in functie is als minister, terwijl hij of zij er nu al twee jaar op heeft zitten.

Een akkoord zal door minister Wouter Bos van financiën met de ministers in de loop van deze en volgende maand worden uitgewerkt.

Ook gisteravond onderhandelden de drie fractievoorzitters – Van Geel (CDA), Hamer (PvdA) en Slob (ChristenUnie) – met de twee vicepremiers en minister Donner, die namens het CDA-smaldeel in het kabinet onderhandelt. Premier Balkenende zit de vergaderingen voor.

Volgens ingewijden worden tijdens de onderhandelingen vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers regelmatig geraadpleegd. Het is de bedoeling dat snel na een akkoord in de coalitie met de sociale partners een centraal akkoord wordt gesloten over loonmatiging en werkgelegenheidsbeleid.

CDA en ChristenUnie mikken er daarbij op dat op grond van zo’n akkoord de cao van het overheidspersoneel kan worden opengebroken. Die voorziet nog in een loonstijging van drie procent. De PvdA wil alleen akkoord gaan als het onderdeel is van een algemene verlaging van de loonontwikkeling dit en volgend jaar.

De kansen dat de coalitie besluit de resterende kabinetsperiode vooral te gebruiken om te investeren in economie en duurzame energie worden groter. Volgens betrokkenen is er overeenstemming over de analyse dat bezuinigingen de economie alleen maar verder schaden. Alleen bezuinigingen die geen negatieve effecten hebben, zijn toegestaan, zo hebben onderhandelaars afgesproken.

De onderhandelaars zijn het ook eens over de noodzaak op de langere termijn wél te bezuinigen.