Piloten zijn helden, Nederland is fout

Waarom reageren Turken zo boos op de mogelijkheid dat Turkse piloten fouten hebben gemaakt? Dat komt door het ’heftige Turkse nationalisme’.

Een grote meerderheid in Turkije gelooft niet dat de piloten van het gecrashte Turkish Airlines-toestel medeschuldig kunnen zijn aan de vliegramp in Amsterdam. De Turkse piloten worden in bescherming genomen tegen buitenlanders.

Een houding die past bij het heftige nationalisme in Turkije.

De drie piloten zijn de afgelopen zaterdag in verschillende plaatsen van het land als helden ter aarde besteld. De algemene gedachte dat ze met hun optreden tientallen levens hebben gered, is ook na de bekendmaking van de resultaten van het Nederlandse vooronderzoek niet veranderd. Turken blijven hun piloten omarmen, omdat ze Turks zijn en omdat in hun ogen Turkse piloten de besten van de wereld zijn. Zo zegt bijna iedereen op straat en op de televisie. Hoe kan nationalisme zo sterk zijn dat zelfs familieleden van slachtoffers de verantwoordelijkheid van de piloten voor de crash met de mantel der liefde bedekken?

Politiek wetenschapper Tanil Bora heeft meerdere artikelen gepubliceerd over het toenemende nationalisme onder Turken en zegt: „We zien ook bij deze ramp de basiselementen van het nationalisme terug. Men voelt zich bedreigd door de buitenwereld en wantrouwt die buitenwereld. In plaats van een gezonde analyse te maken, verdedigt men de Turkse identiteit die in de beleving van de Turken wordt aangevallen door buitenlanders. Deze vorm van nationalisme maakt me verdrietig, omdat die zoveel kapot heeft gemaakt in ons land. Het is de bron geweest van heel veel leed.”

Volgens Bora is het nationalisme zo sterk in Turkije dat zo nu en dan zelfs moorden worden goedgekeurd, zolang die maar in het ’landsbelang’ gepleegd worden.

„Om dat landsbelang te dienen, mag er gemarteld worden, mogen minderheden onderdrukt worden en, zoals ik al zei, op grote schaal gemoord worden. Het grootste landsbelang is vervolgens dit alles te verzwijgen. Het wordt in de doofpot gestopt”, aldus Bora.

Bijna niemand twijfelt eraan dat de piloten feilloos hebben gevlogen en dat de Nederlanders hen ten onrechte beschuldigen. Ook niet een vrouw op straat die vertelt dat haar zoon met hetzelfde toestel meerdere malen heeft gevlogen en dus ook slachtoffer had kunnen zijn. Ze zegt: „De Turkse piloten zijn op een akker geland. Als ze dat niet hadden gedaan, waren alle passagiers doodgegaan. De Nederlanders zouden respect moeten tonen voor onze piloten.”

Mithat Sancar, schrijver en docent aan de rechtenfaculteit in Ankara, is niet verbaasd over de reactie van de Turken. „De mensen zien Turkish Airlines als een nationale maatschappij en willen niet dat die schade oploopt. Hier zien we het wij-denken van de Turken.”

De consequentie van een dergelijke mentaliteit is volgens Sancar dat bedriegen een tweede natuur is geworden in Turkije.

„In alle segmenten van het Turkse systeem wordt er gelogen. En iedereen weet dat er gelogen wordt en accepteert dat.” Voorbeelden zijn de ontkenning van de Armeense genocide en de de manier waarop is ontkend dat Koerden een ander volk vormen: zij werden ’bergturken’ genoemd.

Sancar: „De eerste prioriteit is namelijk Turkije. Maar mensen begrijpen niet dat door dat bedrog Turkije niet openlijk over zijn problemen kan praten. En dat brengt oorlog, martelingen en armoede met zich mee.”