SP: Toezicht op taallessen faalt

80 procent van de docenten vindt dat de kwaliteit van inburgeringscursussen achteruit is gegaan, blijkt uit onderzoek van de SP.

Maak het ministerie van onderwijs verantwoordelijk voor de inburgeringcursussen en zorg dat de onderwijsinspectie toezicht houdt. Die aanbevelingen doet de SP na eigen onderzoek onder docenten en cursisten.

De inburgeringscursussen zijn bedoeld voor vrijwel alle niet-westerse allochtonen die in Nederland wonen maar de taal niet machtig zijn. Het lukt echter niet om voldoende cursisten te werven. Integratieminister Eberhard van der Laan zei eind november geschrokken te zijn van deze situatie.

Ook de kwaliteit staat onder druk, stelt de SP. Dat komt omdat het huidige keurmerk inburgeren niet voldoet, zegt SP-kamerlid Sadet Karabulut. „Het keurmerk stelt geen inhoudelijke eisen aan het onderwijzend personeel en er is geen onafhankelijk toezicht. De sector controleert zichzelf; alsof de slager zijn eigen vlees keurt.”

In haar onderzoek geeft 80 procent van de docenten aan dat de kwaliteit van het inburgeringsonderwijs sinds de invoering van de nieuwe inburgeringswet in 2007 onder de maat is. Dit is geen wetenschappelijk onderzoek, beaamt Karabulut. „Maar vraag het een willekeurige docent en hij zal je hetzelfde vertellen.”

Sinds de nieuwe wet moeten gemeenten inburgeringscursussen via een aanbesteding inkopen bij taalinstituten. Hierdoor concurreren grote scholen – waaronder de roc’s die eerst het alleenrecht hadden – met kleine, particuliere aanbieders. Door slecht toezicht moesten ervaren docenten plaatsmaken voor goedkopere, ongekwalificeerde krachten. „Het kind is met het badwater weggegooid”, vindt Karabulut.

Een grote meerderheid, de SP incluis, stemde in 2006 in met het plan voor inburgeringscursussen voor oud- en nieuwkomers. „Taal is nu eenmaal enorm belangrijk voor migranten om achterstanden in te lopen”, zegt Karabulut.

Wel was de SP tegen invoering van marktwerking en de snelheid waarmee die werd ingevoerd. „Het is nu een draak van een wet die er doorheen is gejast.”

Naast docenten, zeggen ook cursisten problemen te ondervinden. Uit het SP-rapport blijkt dat zij moeite hebben om werk en gezin te combineren met een cursus. Inburgeraars zijn enthousiast, maar willen meer les en ook flexibele lestijden.

Daarnaast klagen ze over te veel bureaucratie. Het blijkt lang te duren voordat deelnemers geplaatst worden. „Inburgeraars moeten soms langs acht loketten.”

Cursisten in spe vergelijken de verschillende aanbieders niet met elkaar, zo blijkt. Karabulut vind dat niet raar: een taalcursus vergelijken is bij uitstek iets dat mensen pas kunnen doen als ze een taalopleiding hebben gehad. „Je kunt een analfabeet niet vragen om een goede taalcursus te kiezen.”

In 2007 had het kabinet grote ambities: 60.000 immigranten zouden elk jaar aan een cursus inburgering beginnen. In datzelfde jaar bleek dat slechts 10 procent kwam opdagen. In 2008 begon minder dan de helft van de immigranten aan een cursus.

Door exploitatieproblemen – ook gemeenten verwachtten een groot aantal cursisten en raakten in de problemen toen die wegbleven – bleek er deze zomer al een schadepost te zijn van 45 miljoen euro. Karabulut: „Het moest beter en goedkoper, maar het is alleen maar slechter en duurder geworden.”