De brutaliteit om hippies de schuld van de crisis te geven

opinie Er bestaat een manier om de ontspoorde hebzucht van bankdirecteuren en inhalige managers te verdoezelen, of op z’n minst te vergoelijken en de schuld van de huidige, wereldwijde economische crisis op het bord te leggen van de hippies van de jaren zestig en zeventig.

Ik geef toe, er is een beroep voor nodig op plat ressentiment en je moet er heel wat intellectuele denkkracht voor overboord zetten. Maar dan heb je ook wat. Genoeg in ieder geval om de jongerenafdeling van de VVD, de JOVD, met nieuw elan te vervullen. En als het een beetje meezit, genoeg ook om een jongere generatie uit te spelen tegen de oudere generatie.

Tegen de babyboomgeneratie dus, die naar een woord van Pim Fortuyn met de gouden lepel in de mond geboren werd, die destijds de baantjes voor het oprapen had en die, inmiddels op leeftijd gekomen, op de valreep hun zakken nog eens extra hebben volgepropt, om tot het einde van hun levensdagen het Zwitserleven te kunnen koesteren.

Hoe het eerste deel van die ’manier van vergoelijken’ in elkaar steekt, onthulde JOVD-voorzitter Jeroen Diepemaat dit weekeinde op een feestelijke bijeenkomst van zijn club in Zeist ter gelegenheid van zijn zestigjarig jubileum. Blijkens een reportage in de Volkskrant kreeg hij daar de handen stevig op elkaar met de stelling: „De beschuldigende vinger wijst nu naar het liberalisme, naar het marktdenken. Maar als de kredietcrisis ergens aan te wijten is, is het wel aan het gebrek aan volledige vrije markt.’’

In het verlengde hiervan prees Diepemaat de keiharde opstelling van VVD-leider Mark Rutte, die de crisis wil bezweren door het bedrijfsleven te stimuleren, de vrije markt en de vrije burgers royaal de ruimte te geven en de nodige pecunia vrij te spelen door de overheid keihard te laten bezuinigen. Uitstekend, aldus Diepemaat: „Onze generatie dreigt het kind van de rekening te worden. Dus zeggen wij: hand op de knip.’’

De conclusie van zijn verhaal ligt voor de hand: niet de overheid, of de politiek en al evenmin het poldermodel zijn de aangewezen instanties om de gevolgen van deze crisis te boven komen. Dat zal de vrije markt zelf moeten doen. Laat de oude generatie, die zoveel ernstige fouten heeft gemaakt, maar als een baksteen vallen.

Maar geef ons, aanstormde generatie, alle ruimte, dan komt het vanzelf weer goed. De vrije markt is onverslaanbaar. Het is een verhaal, maar het rammelt. Er zit te veel marxistische Verelendung in. Diepemaat vertelt er niet bij dat zo de crisis alleen maar zal verergeren. Maar gelukkig voerde ook partijvoorzitter Ivo Opstelten het woord.

Hij gaf zo’n lading aan het verhaal dat ook sceptische jongeren bereid waren hun verstand op nul te zetten. „Wij hebben voortdurend gezegd: stimuleren en saneren. En bij dat alles is er weinig reden voor een liberaal om de jaren zestig en zeventig te verheerlijken. De linkse elite van nu lag toen op de Dam. En wat heeft het ons opgeleverd? Een onbetaalbare verzorgingsstaat, een verloederd onderwijssysteem. Jongens jullie betalen de rekening van de hippies.’’

Ook de conclusie van dit verhaal laat zich raden: de vrije markt heeft in dit goede vaderland nooit de kans gehad. In de eerste naoorlogse opbouwjaren leek het nog ergens op. Maar sinds Den Uyl in de jaren zeventig aan de macht kwam ging het bergafwaarts. En de VVD heeft die gang dankzij het wankelmoedige CDA nooit kunnen verhinderen. Het is een verhaal dat bol staat van de mythes. Het is onbegonnen werk die door te willen prikken.

Ik besluit daarom met één tegenvraag aan Opstelten: waarom is deze crisis juist in de Verenigde Staten ontstaan? In het land dus waar alle VVD-idealen van de vrije markt rücksichtslos in praktijk zijn gebracht? Afijn, ik hoor het wel, en hopelijk nog voor de VVD haar laatste kiezer bij vriend Wilders heeft ingeleverd.