Van je oude keukenzooi af

Afgedankte huishoudelijke apparaten kunnen bij de winkel worden ingeleverd bij aanschaf van nieuwe.

Zo eens in de vijf of zes jaar zijn je elektronische huishoudapparaten toe aan vervanging. Bij ons was het vorige week zo ver. De keukenmachine (of foodprocessor, zoals een collega mij corrigeerde) had zijn beste tijd gehad en bij een groot, welbekend, warenhuis had ik al gespot welk nieuw exemplaar ik wilde hebben om de oude te vervangen. Nu restte nog de vraag wat te doen met de oude machine. Weggeven was geen optie want daarvoor was de aftandse keukenmachine te vaak gebruikt. Aan het eind van zijn Latijn, weg ermee. Maar waar naar toe dan? Het milieupark bevindt zich in Rotterdam een paar kilometer buiten de bebouwde kom, net als overigens in veel andere steden. In de Spaanse Polder, langs de snelweg om precies te zijn. Zonder auto kom je er niet en met de fiets het winterweer trotseren, daar ben ik niet genoeg voor ingeburgerd.

Toen herinnerde ik me de mogelijkheid die je als burger hebt om je oude zooi in te leveren als je vergelijkbare nieuwe zooi koopt. In willekeurig welke winkel, dus in het vermaarde warenhuis waar ik mijn nieuwe keukenmachine zou kopen, zou dat geen probleem moeten zijn, had ik bedacht. Met het oude apparaat onhandig in een tas gepropt, ga ik naar het centrum van Rotterdam. Eenmaal bij de kassa reken ik mijn net aangeschafte keukenapparaat af en leg ik het oude op de toonbank. Met een vriendelijk ’Alstublieft, die is voor u’, denk ik klaar te zijn voor die zaterdag. De caissière maakt echter een eind aan die illusie en zegt op z’n onmiskenbaar Rotterdams: „Ho ho mevrouw, wat gaan we doen? U bent hier niet bij een grenswisselkantoor.” De medewerkster weigert mijn oude machine te accepteren en na vijf minuten welles-nietes dat nergens toe leidt, komen we overeen dat de afdelingschef er dan maar bij geroepen moet worden. Ze pleegt een kort telefoontje en besluit mij verder te negeren.

Na tien minuten komt een frisgekapte ’twintig-nog-wat’-jongeman naar de kassa en hoort geduldig mijn verhaal aan. Dat ik volgens de wet mijn oude elektronische apparaat mag inleveren als ik een vergelijkbaar nieuw exemplaar koop. Ook al heb ik het oude apparaat niet bij dát warenhuis gekocht. Dat alle consumenten al sinds 1999 voor elektronische apparaten een zogeheten verwijderingsbijdrage betalen. Dat het milieupark zo ver fietsen is en ik het milieu niet nog meer wilde vervuilen door mijn oude keukenmachine bij het normale afval te gooien enzovoort, enzovoort. Heel even lijkt mijn relaas aan dovemansoren gericht maar de manager in spé moet ’even overleggen’ en komt na een half uur terug. In zijn ene hand een boek ’huisregels’ in zijn andere wat paperassen. „Goh”, zegt hij, zelf heel verbaasd kijkend, „Wie had dat gedacht? U heeft gelijk. Ze noemen het het oud-voor-nieuw-principe en dat betekent dat wij verplicht zijn uw keukenmachine op te slaan en te recyclen. Ik hoop alleen niet dat meer mensen uw voorbeeld gaan volgen want dan heb ik een probleem.”

En daar zou de afdelingchef best gelijk in kunnen hebben, beaamt André Habets, voorzitter van de NVMP, de uitvoeringsorganisatie die in opdracht van producenten en importeurs zorgt voor een inzamel- en verwerkingssysteem voor afgedankte apparatuur.

„Vorig jaar zamelden we met z’n allen ruim honderd miljoen kilo in. Dat zijn heel wat containers en kubieke meters. Winkeliers hebben niet zoveel opslagcapaciteit en elke vierkante meter die ze hebben, willen ze natuurlijk gebruiken voor verkoop. Niet voor de opslag van ander mans afval”, zegt Habets. Maar consumenten betalen de verwijderingsbijdrage toch onder andere voor deze service. Waar blijft dat geld dan eigenlijk? „Dat geld gaat naar de verwijderingsorganisaties en wordt gebruikt voor verwijdering van apparatuur”, vertelt Habets. „Het komt dus niet bij de bedrijven terecht maar bij de stichtingen die het afval inzamelen. En deze stichtingen moeten zich elk jaar weer verantwoorden bij het ministerie van Vrom.”

De NVMP erkent dat veel consumenten niet op de hoogte zijn van de mogelijkheid oude apparaten in te leveren bij aanschaf van nieuwe. Of dat consumenten zich snel laten afschepen door dienstdoende afdelingchefs. „Overigens”, zegt Habets: „In veel gevallen worden oude apparaten niet bij de winkel aangeboden maar gaat de oude televisie bijvoorbeeld naar de bovenverdieping. En een oude wasmachine naar de kinderen op kamers.”

Van witgoed weet nagenoeg iedereen wel dat de bezorger van de nieuwe koelkast, de oude meeneemt. Maar kleine elektronische apparaten inleveren, daar is nog niet iedereen zich van bewust. Misschien ligt hier een opdracht voor de overheid? Habets heeft daar een hard hoofd in. „Vrom heeft steeds gezegd geen geld te hebben voor een Postbus 51-campagne om de burger aan te zetten het afval te scheiden. De Wecycle-campagne die momenteel op tv te zien is, wordt betaald door producenten zelf.”