Tuinders hebben baat bij helpen honingbij

Bijen leveren de tuinbouw jaarlijks meer dan een miljard euro op. Nu het slecht gaat met de bij, moeten de tuinders over de brug komen.

Al jaren duiken er berichten op in de media over massaal sterven van bijenvolken en zelfs over het uitsterven van de honingbij. Maar daarvan is geen sprake, schrijven onderzoekers van de Wageningse universiteit in een rapport dat ze vanochtend aanbieden aan minister Verburg van landbouw. Eigenlijk is het van alle tijden dat bijenvolken soms ’opeens’ vrijwel leeg zijn; de beruchte verdwijnziekte.

Terwijl in de Verenigde Staten de verliezen dramatisch zijn – soms 30 procent per jaar – is de situatie in Nederland niet duidelijk. De sterfte neemt de laatste jaren wel toe, maar de onderzoekers weten niet of dit toeval is, dan wel het topje van de ijsberg. Maar op grond van de schaarse gegevens is er wel reden tot ongerustheid. Het licht staat op oranje, schrijven ze.

Ook over de oorzaken is weinig duidelijkheid. De achteruitgang van de natuur of de intensivering van de landbouw hebben ermee te maken, maar ook de opmars van exotische parasieten en andere ziektekiemen. Bovendien is de honingbij als wilde soort in Nederland zo goed als uitgestorven, waardoor de genetische basis van de gehouden bijen erg smal is geworden.

Daarnaast sterft de imker uit. Het is een sterk vergrijzende sector van hobbyisten geworden, aldus het rapport. De kennis verdwijnt, en de imker van nu weet vaak niet meer wat kan en moet.

Intussen zou het verdwijnen van bestuivende insecten, en dan met name van de honingbij, grote gevolgen hebben voor de land- en tuinbouw, en voor de natuur. Tien procent van de voedselproductie gaat verloren als alle bijen en hommels zouden uitsterven. In de natuur wordt tachtig procent van de plantensoorten door insecten bestoven. Hoewel elke plant ook door andere insecten wordt bestoven, zou het verdwijnen van de honingbij een enorme verschraling betekenen.

Die natuurlijke waarde is nauwelijks in geld uit te drukken, maar de economische waarde voor de land- en tuinbouw wel: ruim één miljard euro per jaar. De tuinbouw moet zijn verantwoordelijkheid nemen, concluderen de onderzoekers. Ofwel: er moet meer onderzoek komen, de imkerij moet worden geprofessionaliseerd, de honingbij beschermd en dat moeten met name de tuinders betalen.