’Ik vertrouw het advies van de minister’

Op achttien plaatsen is gisteren begonnen met de vaccinatie tegen baarmoederhalskanker. Hoewel vaccineren niet onomstreden is, stonden er in Helmond lange rijen.

De vader van de twaalfjarige Celina Dovens is resoluut: „Ik heb maar één dochter en die houd ik graag gezond.” Hij heeft dan ook geen moment geaarzeld toen de oproep kwam voor de eerste prik in een reeks van drie die bescherming moet bieden tegen baarmoederhalskanker. „Het is een vreselijke ziekte. Als je die kan voorkomen, dan graag.”

De moeder van Ana van Dam is minder zeker: „We vonden de oproep pas gisteren, toen we terugkwamen van vakantie. Ik had er al eerder over nagedacht, maar ben ’s avonds nog maar even gaan googelen. En dan ga je toch twijfelen: is het middel niet erger dan de kwaal? Uiteindelijk heb ik besloten te vertrouwen op het ministerie van volksgezondheid. Maar ik heb er nog steeds hoofdpijn van.” De dochter zelf (13) kent die twijfel niet. Ze vindt, zegt ze zachtjes, de gedachte dat ze baarmoederhalskanker kan krijgen ’heel eng’, en is blij dat ze zich daar op deze manier tegen kan wapenen.

Ze is niet de enige: rond de middag staan er lange rijen in de City Sporthal in het centrum van Helmond. Roel Coutinho, directeur Infectieziekten van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), is er blij mee. „Het is nog te vroeg om conclusies te trekken over de opkomst, maar we hopen toch op minstens zeventig procent.” Dat is weinig vergeleken bij de 95 procent die andere vaccinaties – tegen onder meer mazelen en rode hond – halen, erkent hij. Maar hij heeft dan ook niet eerder zoveel controverse rond een nieuwe inenting meegemaakt. „Daar verbaas ik me erg over. Ik krijg zelfs mails van mensen die mij persoonlijk om raad vragen.”

De Gezondheidsraad besloot vorig jaar om minister Klink te adviseren het vaccin op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). De te verwachten gezondheidswinst zou opwegen tegen allerlei nog bestaande onzekerheden, aldus de raad. Jaarlijks krijgen ongeveer 600 vrouwen baarmoederhalskanker, waaraan er 200 tot 250 sterven. Het vaccin zou dat aantal kunnen halveren.

Onder meer door wetenschappers van het Nederlands Kanker Instituut zijn vraagtekens gezet bij deze schatting, die volgens hen te optimistisch kan uitpakken. Het vaccin beschermt immers niet tegen alle virussen die baarmoederhalskanker veroorzaken, waardoor uitstrijkjes nodig blijven. Maar beseffen vrouwen die ingeënt zijn wel voldoende dat ze de oproep dáárvoor niet naast zich neer kunnen leggen? Bovendien is nog onduidelijk hoe lang het vaccin werkt. Naarmate vaker hervaccinaties nodig zijn, wordt de (kosten)effectiviteit minder. De Vereniging Kritisch Prikken gaat nog verder: het vaccin zou allerlei bijwerkingen hebben en zelfs tot de dood kunnen leiden. Sommigen vinden dat meisjes proefkonijn zijn in een medisch experiment.

Ja, knikken Funda en Duygu (beiden 15), die verhalen hebben zij ook gehoord. Maar ze geloven er niets van. „Zoiets gebeurt in Nederland toch niet.” Datzelfde zegt Kiymet Olsen, die met haar dertienjarige dochter Sümeyye in de rij staat. „Ik heb de brochure gelezen, die is er ook in het Turks. Ik denk dat het goed is.”

Een drietal ingeënte meisjes heeft inmiddels andere zorgen. Zou de injectie een excuus kunnen zijn om niet naar wiskunde te gaan? Nee, lachen ze: pijn deed het niet en ze hebben ook geen stijve arm. De naald ging immers in de linkerbovenarm, maar schrijven doen ze met rechts.