’Er is nu te veel onderzoek nodig voor er gebouwd kan worden’

De politiek moet flexibeler met milieuregels om kunnen gaan, vindt PvdA-gedeputeerde Verdaas. Een Kamermeerderheid staat achter hem.

Met lede ogen zien provincies en gemeenten bedrijvigheid in rap tempo afnemen. Om de gevolgen van de economische crisis in te dammen, proberen ze voor vele honderden miljoenen aan projecten naar voren te schuiven.

Wegverbredingen, bedrijventerreinen, scholen en woonwijken, alles moet eerder dan gepland worden aangelegd. Zo kunnen bouwbedrijven, toeleveranciers en de hele economie daaromheen op gang blijven. In de provincie Gelderland gaat het om enkele tientallen miljoenen, zegt Co Verdaas, PvdA-gedeputeerde ruimtelijke ordening.

Maar het is meestal geen geldgebrek waardoor projecten zo traag tot stand komen, het zijn de procedures die tijd vergen. Daarom werkte Verdaas mee aan een voorstel voor een nieuwe wet die binnenkort aan minister Cramer van milieu en ruimtelijke ordening wordt aangeboden. Politici krijgen daarin ruimte om milieu-aspecten tegen elkaar af te wegen en het moet de kostbare onderzoeken sterk verminderen.

Waar loopt u tegen aan?

„Ik ben bezig met het aanleggen van een park, Lingezegen, tussen de Waal en de Rijn. Iedereen is het er over eens dat het een goed plan is dat natuurwaarde toevoegt. Toch moet ik een Milieu Effect Rapportage (MER) laten maken. Dat kost 7 ton.

Al die onderzoeken en modellen, naar veiligheid, luchtkwaliteit, geluidsoverlast, bedragen tientallen procenten van de totale projectkosten. Het is een economie op zich. Die ingewikkelde modellen zijn ook nog eens voer voor juristen. Advocaten neuzen in de dikke onderzoeksrapporten naar foutjes, zodat ze een project kunnen aanvechten.

Bovendien kost het erg veel tijd. Zelfs als alles smooth gaat en niemand tegen een project is, ben ik minimaal vier, vijf jaar bezig voordat het wordt uitgevoerd. Het moet veel meer aan politici zijn om belangen af te wegen.”

Zijn die onderzoeken niet nodig om belangen te kunnen wegen?

„Die hele uitgebreide boekhouding van alle verschillende milieu-aspecten is te veel. Alles wordt zo minutieus in modellen gestopt die niemand meer snapt. Ze gaan uit van een voorspelbaarheid van de toekomst die er niet is.

Er is al heel veel basismateriaal. Op grond daarvan kunnen prima afwegingen worden gemaakt.”

Hoe kan een bestuurder een afweging maken tussen geluidsoverlast en vervuiling?

„Het gaat om het hele complex. Als een ziekenhuis bijvoorbeeld niet in een stad mag worden gebouwd omdat de luchtkwaliteit onvoldoende is, en het hospitaal wordt buiten de stad gebouwd, kan dat negatieve effecten hebben. Dat genereert meer verkeer. In zo’n geval zou je de luchtnorm wat kunnen overschrijden in ruil voor een andere kwaliteit.

Al die belangen zijn zo verkokerd en zo absoluut. We zouden met streefwaarden moeten werken, waarbij je in principe altijd het maximale probeert te halen. Kan dat op een onderdeel niet, dan moet de politiek een afweging kunnen maken. Daar is de politiek voor.”

Is er geen risico dat economische belangen boven milieubelangen gaan?

„Dat is een risico. Maar hoeveel vertrouwen heb je erin dat politici een juiste afweging kunnen maken? Nu wordt gekozen voor suboptimale afwegingen, zoals in het geval van het ziekenhuis. Dát soort keuzes is over tien jaar lastiger uit te leggen.”