Het betere werk: ’Van Moskou tot Magadan’

opinie Jammer dat ’In Europa’ gisteren alweer in 1984 was beland en dat ’Van Moskou tot Magadan’ reeds over de helft is. De Rusland-correspondent van deze krant, Jelle Brandt Corstius, was gisteren zelfs al in Magadan.

Nu al hoop je dat er straks ook weer iets moois voor beide programma’s in de plaats komt. Zo vaak gaan op de Nederlandse televisie de luiken niet open. Alleen de VPRO is serieus grensoverschrijdend.

Eerder ging Brandt Corstius in ’Van M. tot M.’ al naar het Altajgebergte, waar op sommige plekken ruimteafval pardoes uit de lucht valt, zonder dat de instanties er ook maar iets aan doen.

Vorige week was Jelle in Kalmukkië, wat wij vonden klinken als de titel van een stripboek. Niet eens zo gek gedacht want Hergé’s eerste strip over een Brusselse reporter en zijn hond heet ’Kuifje in het land van de Sovjets’.

Kalmukkië ligt in het zuid-westen van Rusland aan de Kaspische Zee en is het enige boeddhistische gebied in Europa. De mensen daar zien eruit als Mongolen en dat komt omdat de bevolking afstamt van Mongoolse nomaden.

Onze reporter (zonder hond Bobbie) maakte er een spraakmakende aflevering.

Brandt Corstius sprak een Kalmukse vrouw, die in Moskou op gruwelijke wijze was mishandeld door skinheads. De vrouw, Nina, is inmiddels bevallen van een tweeling en leeft zelfs voor Kalmukse begrippen onder zeer armoedige omstandigheden.

De productiemaatschappij van ’Van Moskou tot Magadan’ kreeg zoveel reacties van kijkers die geld wilden storten, dat ze een rekeningnummer openden voor Nina. Van de president van de autonome staat, Iljoemzjinov, hoeven we immers niks te verwachten, zagen we. Hoezeer de verslaggever ook zijn best deed om de kwestie onder zijn aandacht te brengen.

Iljoemzjinov is naast president ook voorzitter van de internationale schaakbond en is in dat denkspel zo doorgeslagen dat hij zijn bevolking in de gekkigheid meevoert. Zo moeten alle kindjes daar op schaakles en liet hij Chess City bouwen, een megalomaan project dat alleen een dictator kan bedenken. Schaakstad zag er nu uit als zo’n Amerikaanse ’gated community’, maar dan vervallen.

Gisteravond, in de aflevering ’Vergeten verleden’, was Brandt Corstius in Magadan, waarschijnlijk de meest door Jozef Stalin gevormde stad van Rusland. Onder Stalin kwamen alleen al rond

Magadan miljoenen in kampen om, een geschiedkundige open wond waar president Poetin liever over zwijgt. Maar de Russen niet.

Een echtpaar vertelde van de verschrikkingen in de Goelag. De isolatie uit die tijd - en het gebrek aan informatie na die tijd - lieten zo te horen nog altijd hun sporen na. De man zei na een tijdje: ,,Ik denk dat Stalin zelf niet wist dat er duizenden mensen in kampen werden gestopt.” Een vrouw van bijna tachtig wist alles uit die tijd nog en vertelde dat de verhoren nog erger waren dan het kamp zelf. ,,Excuses voor al mijn geklets”, zei ze na haar relaas.

,,Nee, dat is juist interessant”, antwoordde onze gids. Met zijn empathische, bijna barmhartige houding is Brandt Corstius prettig reisgezelschap. De boeiende keuzes en treffende beelden maken ’Van Moskou tot Magadan’ tot het betere werk dat de Nederlandse televisie op het moment brengt.