’Shell laat lekkage olie in Nigeria sloffen’

De Nigeriaanse oliedelta blijft in het nieuws vanwege plaatselijk verzet tegen Shell en vele milieuschandalen. Shell zegt dat het geld steekt in zorg en onderwijs.

Nenibarini Zabbey van CEHRD, een Nigeriaanse milieuorganisatie, is in Nederland om aandacht te vragen voor een grote olielekkage in augustus. Bij de stad Bodo, in hartje Ogoniland, scheurde toen de lasnaad van een olieleiding.

De Ogoni’s haalden de wereldpers toen hun leider Ken Saro Wiwa in 1995 werd geëxecuteerd door het militaire regime. Sinds 1993 kan Shell wegens rellen tegen vervuiling Ogoniland niet meer in. Maar de zogeheten Trans-Nigerpijplijn vervoert nog wel olie door het gebied. Door gebrek aan onderhoud levert dat nogal eens problemen op.

„Voor gewone vissers en boeren is het onmogelijk Shell te bereiken. Maar de vissers en boeren wisten wel ons te vinden om de lekkage te melden”, vertelt Zabbey. Half september ging hij poolshoogte nemen.

Zabbey nam er drie weken de tijd voor om zijn rapport te schrijven. „Wij wilden het gebruiken voor de herdenking van de geboortedag van Ken Saro Wiwa op 10 oktober.” Pas toen op 12 oktober het lek nog niet gedicht bleek, belde Zabbey met de milieucommissie van Rivers-deelstaat. Of bewoners eerder de lokale autoriteiten inlichtten, weet hij niet. Hoe dan ook dichtte Shell pas op 7 november de lasnaad. In de kreken bij Bodo is volgens Shell zelf ruim 1600 vaten ofwel een kwart miljoen liter olie weg gelekt.

Aan de BBC meldde Shell dat de klacht op 5 oktober werd ontvangen. Het bedrijf zou in eerste instantie geen toestemming hebben gekregen het gebied te betreden, en kwam later met de mobiele eenheid terug. Zabbey zegt dat het bedrijf op de verkeerde plek om toestemming heeft gevraagd.

Volgens de Nigeriaanse overheid zijn er in de Delta 1150 ernstig vervuilde gebieden. Wekelijks zijn er zo’n vijf lekkages waarbij gemiddeld 16.000 liter wegstroomt. Vaak laat het schoonmaken te wensen over. Volgens het Nederlandse Milieudefensie en volgens Zabbey is dat in Bodo nog niet gebeurd. Er zou ook nog geen compensatie zijn betaald.

Shell Nederland weigert vragen van Trouw te beantwoorden. „Omdat de zaak onder de rechter is”, aldus woordvoerder André Romeyn. Op de Nigeriaanse website van Shell valt enige toelichting te vinden op het beleid. Landdirecteur Basil Omiyi verklaart: „Armoede, opstand en criminaliteit zijn de drie overlappende problemen van de Delta. Hoe meer overlap, hoe groter de crisis.”

Volgens Shell is twee derde van het olie morsen in de leidingen te wijten aan sabotage. „Een zwaar onderbelicht probleem. Soms klagen bewoners met opzet te laat, in de hoop op meer compensatie.” Bendes tappen ook olie af, en transporteren dat naar tankers die voor de kust liggen. Dat gebeurde in 2007 112 keer. Er werden toen 137 verdachten gearresteerd. In twee jaar tijd zijn 100 medewerkers van SPDC (het overkoepelend oliebedrijf) ontvoerd, en elf gedood.

Het is heel makkelijk de oliebedrijven de schuld te geven, stelt de Shell-website, maar uiteindelijk is de regering verantwoordelijk. „De werkelijkheid is heel complex.”

Shell maakt openbaar hoeveel belasting het betaalt, om de transparantie te vergroten. Zo ging er in 2007 ruim vier miljard aan oliedollars naar de vier Deltastaten. In dat jaar betaalde Shell ook 230 miljoen dollar voor infrastructuur, zorg en onderwijs in de regio.

Maar de overwegend straatarme 30 miljoen inwoners van de Delta blijven gefrustreerd omdat ze te weinig terugzien van de rijkdom en wel worden opgescheept met de vervuiling. Zabbey: „Terwijl de troep in Bodo van augustus nog niet is opgeruimd, is er alweer een nieuw lek.”