Homo erectus had 1,5 miljoen jaar geleden al onze voeten

Het lijkt erop alsof homo erectus al de voeten had om permanent rechtop te lopen. Zijn tred was dus eerder ’modern’ dan aaps.

Anderhalf miljoen jaar geleden hadden de voorgangers van de moderne mens al een vergelijkbare tred als wij nu. Voetafdrukken, gevonden in sediment in Noord-Kenia, doen vermoeden dat homo erectus reeds de uitgelezen voeten had om permanent rechtop te lopen.

Eerder in Tanzania ontdekte afdrukken, van zo’n 3,6 miljoen jaar geleden, verrieden nog een aapse anatomie. De eigenaar ervan, australopithecus afarensis, had niet de hoge voetboog van onze voet, en zijn grote teen stond nog van de andere tenen afgekeerd. Onze grote teen staat in dezelfde richting als de overige tenen, en daar heb je in de bomen niks meer aan: zo’n voet kun je niet om een tak heen knellen.

Wanneer de prehistorische mensen precies zo zijn gaan lopen als wij en wat daar voor nodig was, is moeilijk te achterhalen. Uit gefossiliseerde botten, zonder vlees, kun je dat niet opmaken. Een voetafdruk is in wezen gefossiliseerd gedrag en vertelt meer, constateren paleontologen in Science.

Onze voet, van 26 verschillende beenderen, en de mechaniek ervan vormen een knap stukje werk van de evolutie. Wij zetten eerst de enkel neer, als schokbreker, hevelen de druk over via de zijkant van de middenvoet naar de bal vlak voor de grote teen en zetten daar weer mee af. De grote drukpunten, achter en voor, zijn karakteristiek voor onze tred.

Die drukpunten zijn ook herkenbaar in de nu in Kenia gevonden sporen. Qua formaat, gewichtsverdeling en de spreiding van beide afdrukken had homo erectus best tussen ons in kunnen paraderen. Zijn voeten lijken ook meer naar buiten gebogen: hij liep ’modern’, net als homo sapiens, en niet meer met de naar binnen gebogen voeten van een aap.