Ook Antarctica warmt op door klimaatverandering

Antarctica geldt als de uitzondering in een opwarmende wereld. Maar volgens Amerikaanse wetenschappers wordt het ook op dit continent warmer.

Op Antarctica heersen extremen: het is het koudste, droogste en winderigste continent. Polaire blokkades houden niet alleen aardser weer buiten de deur, ook klimaatverandering lijkt geen grip te krijgen op het Zuidpoolgebied. In het laatste IPCC-rapport (2007) staat nog dat alle continenten de laatste vijftig jaar zijn opgewarmd, behalve Antarctica.

Zeker was die constatering niet: er zijn niet veel meetgegevens en bijna alle 65 weerstations liggen aan de kust. Wetenschappers gingen ervan uit dat de westelijke helft van het continent opwarmde, maar dat deze opwarming meer dan teniet werd gedaan door de afkoeling van (het veel hogere) Oost-Antarctica. Onder andere doordat het gat in de ozonlaag daar de polaire blokkade versterkte.

Maar dat is te simpel, schrijven Amerikaanse klimatologen vandaag in Nature. Zij hebben geprobeerd de klimaatverandering op Antarctica te reconstrueren door ook naar satellieten te kijken. Die registreren weliswaar pas 25 jaar de temperaturen op het continent, maar in combinatie met de weerstations en statistische modellen hebben de Amerikanen een compleet beeld gekregen.

En dat beeld wijkt af van de bestaande opvattingen. West-Antarctica warmt sterker op dan gedacht, en ook op Oost-Antarctica is het de laatste vijftig jaar warmer geworden. Het hele continent volgt volgens de Amerikanen gewoon de opwarmende trend van het Zuidelijk Halfrond.

Indrukwekkend, oordeelt een commentator van Nature. „Dit is het laatste stukje van de puzzel. Onze kennis over de temperatuurveranderingen op geheel Antarctica is nu compleet.”

Glacioloog Roderik van de Wal van de Universiteit Utrecht vindt de bevindingen niet zo wereldschokkend. „De onzekerheden zijn groot, en zo spectaculair is de uitkomst ook weer niet. De trend slaat net om van negatief naar positief.” Hij verwacht dat de studie veel discussie oplevert. „Volgens hun model is de opwarming midden op West-Antarctica het grootst, groter dan op het Antarctisch Schiereiland. Terwijl metingen van weerstations het juist andersom aangeven. Pas als anderen met andere modellen dezelfde trend waarnemen, kunnen we concluderen dat de Amerikanen gelijk hebben.”