Haring sluit aan als de club maar dicht genoeg is

Wie kent niet de geschiedenis van de tien kleine visjes die naar de zee zwommen? Door toedoen van haaien neemt het aantal visjes onderweg gestaag af. Vissen hebben iets tegen deze rampspoed gevonden: de school. Hoe schoolvorming in zijn werk gaat, kan worden bekeken met behulp van lage geluidsgolven, meldt Science.

De onderzochte haringen verzamelen zich op herfstavonden voor de kust van de VS, aangezet door het minder wordende licht. Als de haringenschool in wording een dichtheid bereikt van één vis per vlak van vijf vierkante meter, komen in rap tempo tot van wel tientallen kilometers verderop meer haringen aanzwemmen. Dat gebeurt in golven, als een soort wave in het stadion. Uiteindelijk kan zo’n school een lengte van veertig kilometer bereiken en 250 miljoen haringen bevatten. Eenmaal in schoolverband, ondernemen de haringen een excursie naar ondiepe zee. Daar zetten ze hun kuit af –iets dat in gezelschap ook een beter rendement geeft.

Mannen lopen qua stofwisseling het goedkoopst bij een snelheid van ruim 13 kilometer per uur, vrouwen bij 10,4. Ga niet in looppas, zo’n halfbakken gang van 7 kilometer per uur is veruit het duurst voor het lijf. Die energetische rekensom, vermeld in het Journal of Human Evolution, kan licht werpen op de jachtstrategie van onze voorouders: niet zij maar de prooi moest buiten adem raken. Maar hoe?

Voorheen dacht men dat het energieverbruik evenredig opliep met de snelheid. Twee keer zo snel kost een dubbele portie calorieën, maar je bent ook twee keer zo snel bij je doel. Dat lineaire verband klopt niet, bleek uit het zuurstofverbruik van getrainde lopers die met zes verschillende snelheden over een loopband moesten rennen. Ze gaven daarbij zelf aan welke snelheid ’lekker liep’. Bij die optimale tred zou een gangbare jacht 1800 kcal vergen, een sukkeldraf ruim 300 kcal meer. Vraag is natuurlijk of _homo erectus dat prijsverschil indertijd ook al in de gaten had.

Inteelt is ongezond: een wijsheid die ook koninklijke termietenparen lijken te kennen. De eerste koning en koningin stichten een kolonie door samen hun onderdanen te verwekken, het werkvolk onder de termieten. Maar om de troonopvolging te garanderen, produceert de koningin haar prinsessen zonder dat er seks aan te pas komt. Zo kunnen de dochters van deze koningin, secundaire koninginnen genaamd, opnieuw paren met haar echtgenoot, de eerste koning. Waren ze immers verwekt door die koning zelf, dan zouden ze met hun eigen vader moeten rollebollen: je reinste inteelt. Om genetische ongemakken als gevolg van inteelt geen kans te geven, regelt hare majesteit de troonopvolging dus zelfstandig. Ze legt eitjes die niet worden bevrucht door manlief. Japanners schrijven dit in Science, na bestudering van ondergronds levende termieten.