Bondskanselier Sauer-Merkel-Kasner

Eigenlijk heet ze Angela Sauer-Merkel-Kasner. Maar drie achternamen zijn in Duitsland niet toegestaan. Dus moest de latere bondskanselier kiezen toen ze in 1998 in het huwelijk trad met de chemieprofessor Joachim Sauer, die ze al in 1984 aan de Oost-Duitse Academie der Wetenschappen had leren kennen.

Ze maakte een andere keuze dan in 1978. Toen trad de 23-jarige Angela Kasner in het huwelijk met Ulrich Merkel en nam diens naam aan. Na hun scheiding in 1982 besloot ze die naam te behouden. Als Angela Merkel was ze bij haar huwelijk met Sauer landelijk bekend als milieuminister in de regering-Kohl. Niets meer aan doen, moet ze toen hebben gedacht.

In Duitsland is de keuze van een achternaam bij een huwelijk aan weinig regels gebonden. Men kan de eigen naam behouden. Men kan de naam van de huwelijkspartner (m/v) aannemen. Of men kan de naam van de partner aan de eigen naam toevoegen en die naar believen vóór of achter de eigen naam plaatsen.

Wat niet mag, is bij latere huwelijken eindeloos achternamen aan elkaar rijgen. Het maximum is twee, zo staat sinds 1993 in paragraaf 1355 van het Burgerlijk Wetboek. Daarmee wilde men eerdere ontsporingen vermijden. Namen als die van Elisabeth Noelle-Neumann-Maier-Leibnitz, pionier van het Duitse marktonderzoek, waren voortaan uitgesloten.

Dat vinden twee echtelieden uit München onrechtvaardig. Zij strijden er al meer dan tien jaar voor om de heer en mevrouw Thalheim-Kunz-Hallstein te mogen heten. Met hun vasthoudendheid hebben ze het hoogste bereikt wat er te halen valt: het hoogste Duitse gerechtshof, het Constitutionele Hof in Karlsruhe, buigt zich sinds deze week over de kwestie.

Advocaat Kunz-Thalheim is met zijn dubbele naam geboren. Tandarts Thalheim wil met de driedubbele naam haar verbondenheid met haar man, haar kinderen uit een eerder huwelijk en de cliënten van haar praktijk tot uitdrukking brengen. De voorzitter van het Hof, Hans-Jürgen Papier, wil toetsen of hier een persoonlijkheidsrecht in het geding is.

Minister van justitie Brigitte Zypries wil daar niets van weten. Voor het Hof verklaarde ze zich tegen ’eindeloze ketens van namen’. Ze vindt dat mensen namen niet moeten gebruiken als ’middel tot zelfverwerkelijking’. Bovendien kan de klaagster gewoon Thalheim op de deur van haar praktijk zetten. ’Kunstenaarsnamen zijn toegestaan.’

Minister Zypries staat tamelijk alleen. Allerwegen pleit men voor coulance. Wat is erop tegen wanneer mensen met meervoudige namen door het leven willen gaan? Instanties hebben er geen last van, die werken toch alleen met nummers. De mensen hebben er eerder zelf last van.

De Hessische SPD-politicus Thorsten Schüfer-Gümbel moest heel wat grappen over zijn komisch klinkende naam verdragen, ook omdat de naam van zijn vrouw voorop stond. Maar toen hij zijn naam in TSG veranderde, wat klonk als een snelle trein, steeg zijn ster komeetachtig. Nu maar hopen dat hij niet iets moois krijgt met SPD-minster Heidemarie Wieczorek-Zeul, want vier achternamen is wel erg bont.