Obama zet politiek programma door ondanks crisis

President Obama sprak vannacht het Congres toe. Hij moest de Republikeinen tot samenwerking bewegen en vertellen hoe slecht het precies met het land gaat.

Na wekenlang te hebben benadrukt hoe slecht het met de economie gaat, stond Barack Obama voor de taak om de Amerikanen weer een beetje hoop te geven.

Om drie uur afgelopen nacht heeft hij de beide kamers van het Amerikaanse Congres toegesproken. Dat is gebeurd met de rituele binnenkomst-onder--gejuich die de Amerikanen gewend zijn van de jaarlijkse ’troonrede’, de State of the Union. Maar officieel was het dat niet, een kersverse president hoeft nog geen jaarverslag te geven over ’de toestand van het land’. Dat die slecht is, weet iedereen al. Obama’s staf maakte gisteravond al bekend dat de president natuurlijk zou vertellen hóe slecht – en hoe belangrijk een vlotte en juiste besteding is van de honderden miljarden stimuleringsgeld.

Maar de afgelopen dagen is hij gewaarschuwd dat hameren op slechte vooruitzichten averechts werkt. Ex-president Clinton zei dat het een vergissing zou zijn om ’nergens op slaande vrolijkheid’ te debiteren, maar dat de boodschap uiteindelijk optimistisch zou moeten zijn. Volgens zijn woordvoerders heeft de president geluisterd.

Hij zal hopen dat het Congres op zijn beurt goed naar hem luistert. De afgelopen weken leek Obama met toespraken buiten Washington meer succes te boeken dan in het regeringscentrum zelf. Daar hielden de Republikeinen als grote minderheid zijn stimuleringsplan een tijd lang tegen. Nu dat plan eenmaal is aangenomen, wil Obama doorstomen met enkele andere grote onderwerpen uit zijn politieke programma: het terugdringen van het begrotingstekort en een nationale zorgverzekering.

Over dat tekort zei hij maandag al, tijdens een ’topconferentie over het begrotingsbeleid’, dat hij het tegen het einde van zijn eerste termijn, in 2013, gehalveerd wil hebben. Dat is niet onmogelijk: het daalt vanzelf als hij volgend jaar geen stimuleringsgeld meer uitgeeft, en ook een dure campagnebelofte als de hervorming van het zorgstelsel uitstelt.

Maar dat laatste wil Obama niet. Volgende week al organiseert hij er een conferentie over. Opnieuw zal hij ook Republikeinse steun zoeken.

Die partij zette zich gisteren al schrap voor zijn retorische talent: „Die man kan een Ford verkopen aan een Chevrolet-dealer”, grapte de gouverneur van Mississippi, Haley Barbour. De Republikeinen zullen zich echter gesterkt voelen door de laatste peilingen. Nog steeds is Obama een populaire president: twee van elke drie Amerikanen vinden dat hij het goed doet. Maar tijdens de politieke strijd over de aanpak van de economische crisis is de meerderheid die hij even onder de Republikeinen had, alweer weggesmolten.