Als een badeendje op de Stille Oceaan

Over eenzaam ronddobberende studenten zijn al veel debuten geschreven. Maar Anke Scheerens scherpe observatievermogen geeft het onderwerp nieuw elan.

U wist het misschien niet maar jarenlang dobberden er tientallen duizenden gele badeendjes over de Stille Oceaan. Nadat ze in 1992 overboord geslagen waren van een Chinees vrachtschip, spoelden de laatste duizend in 2003 aan in Engeland.

We weten dat omdat de omzwervingen van deze badeendjes gevolgd werden door een gepensioneerde Amerikaanse oceanograaf. Deze Curtis Ebbesmeyer maakte van de nood een deugd en probeerde via de plastic eendjes de oppervlaktestromingen van de oceaan in kaart te brengen.

De ronddobberende badeendjes duiken nu op in het romandebuut van Anke Scheeren: ’De mooiste dagen zijn het ergst’.

Filosofiestudente Lena Fernhout heeft nooit een vader gehad en is als de roman begint bijna ook haar moeder kwijt, die aan een hersentumor ligt te sterven in het Franse Toulouse. Lena woont in de kleedkamer van een sporthal, haar broer kijkt naar haar met ’de onverschilligheid zoals je ook naar vreemden kijkt’, de relatie met haar nieuwe vriendje verkeert nog in een schuchtere sms-fase.

Geen wonder dat de eenzame studente in de ban raakt van wetenschapper Curtiz Ebbesmeyer. Haar eerdere keuze voor een studie natuur- en sterrenkunde mocht al van een vorsende bèta-neiging getuigen, haar fascinatie voor de badeendjes volgende oceanograaf heeft zeker ook iets van doen met een verdrongen vadercomplex. Oogt er iets meer verweesd dan een badeendje dat ronddobbert op de Stille Oceaan?

Die symboliek ligt voor het oprapen maar je kunt niet zeggen dat debutante Anke Scheeren daar verder al te gewichtig over doet. ’De mooiste dagen zijn het ergst’ brengt het verhaal van Lena die moeder, vader en idool verliest licht en monter. In het ziekenhuis in Toulouse blijkt de moeder al gestorven als haar zoon en dochter bij haar bed belanden: „Ik zoek op mijn moeders gezicht naar tekens van emotie zoals iemand ook over een eenzame, troebele zee tuurt op zoek naar een schip. Maar er verschijnt geen schip.”

Lena trekt zich terug in het beschimmelde ouderlijk huis, bezoekt haar therapeute, die appelrode wangen heeft (’het is niet makkelijk om je diepste gevoelens prijs te geven aan iemand die voortdurend bloost’), zwerft door de stad, en lokt haar nieuwe vriendje het bed in: „Ik vrij met mijn ogen wijdopen. Alsof je recht in de koplampen staart van de trein die je dadelijk zal vermorzelen. Maar dan beter.”

Als ze hoort dat haar idool Ebbesmeyer op een conferentie in Berlijn een lezing zal geven reist ze hem achter na en valt hij van zijn voetstuk. En dan duikt ook nog de kersverse weduwe van Lena’s vader op met een doos vol liefdesbrieven van haar door hem verlaten moeder.

Die verwikkelingen komen een beetje uit de lucht vallen in ’De mooiste dagen zijn het ergst’. De roman mist soms een motor die het verhaal voortjaagt.

Ook de bijfiguren, zeker de vermaledijde, veeleisende moeder, komen niet zo uit de verf. Uit de hervonden liefdesbrieven van de moeder klinkt een gevoelige stem die onverwacht veel lijkt op die van haar dochter – maar of dochter Lena dat zelf ook zo voelt?

Maar Scheerens speelse en toch heel scherpe observaties maken veel goed.

Op haar bij de Volkskrant ingeleverde lijst van beste boeken zette de 24-jarige schrijfster de klassieke adolescentieromans ’The Catcher in the Rye’ en ’The Bell Jar’ op de tweede plaats. In luchthartig cynisme herinnert ’De mooiste dagen zijn het ergst’ aan beide boeken; in de onderstroom van dreigende gekte nog het meest aan dat van Plath.

Volwassen word je in een vijandige wereld. Pas als je eenmaal groter gegroeid bent is er weer tijd voor harmonie. Ook voor Lena komt er weer troost: „Een keurig geharkt grindpad is een troost. Of iemand voor je die over zijn eigen voeten struikelt. Of een leeg colablikje dat van de ene kant van de bus naar de andere rolt.”

Alleen al die prachtige observatie dat er troost schuilt in een rollend leeg colablikje maakt van ’De mooiste dagen zijn het ergst’ een geslaagd en veelbelovend debuut.