Meanders

Als stilstand achteruitgang is, hoe ver achterwaarts zijn we dan sinds de verkiezingen van 9 juni opgeschoten? In paniek raken hoeft natuurlijk niet. Nederland barst van de politieke analisten die, achterover leunend, bereid zijn ons bij te praten over het volstrekt natuurlijke proces van verspilling van tijd, energie, geld en speeksel dat een (in)formatie met zich mee brengt. Het selecte clubje van fractievoorzitters en koninklijke afgevaardigden die hun zomerse pas op de plaats mogen maken, zal zich ook weinig aantrekken van eventuele criticasters. Een (in)formatie in Nederland is een beetje als de regen. Je moet gewoon geduldig wachten tot het vanzelf ophoudt. En zolang we niet de verschrikkelijke grens van 1977 naderen (de formatie duurde toen 208 dagen), hoeven we ons geen zorgen te maken.

Er is natuurlijk een andere lezing. En die zegt dat het rituele gesnuffel en de nutteloze praatsessies over wereldvreemde coalities eigenlijk een afgang zijn voor de politieke bovenlaag. Het fiasco van de Paars-plus-fata morgana heeft de natie bijna vier weken gekost. Om precies te zijn tussen 26 juni (benoeming van informateur Herman Tjeenk Willink, die al zijn kaarten op PP had gezet) en 20 juli (toen het speelkwartier van de PP-praatsessies officieel voorbij was). Dat een combinatie die tegen alle logica in geforceerd werd onderzocht inderdaad niets opleverde, kon een kind zien aankomen. Maar dat niemand zich voor dit bespottelijke debacle hoeft te verantwoorden, is pas een gotspe.

Waarom? Omdat de eerstverantwoordelijke voor de misrekening en stilstand de koningin is. Het niet-gekozen staatshoofd is vanzelfsprekend onschendbaar in ons monarchale museum en mag zich daarom ook van alles permitteren. Zoals het benoemen van vertrouweling Tjeenk Willink, tegen het algemene advies, om haar zin, Paars-plus, door te drukken. En wie hoopt op een koninklijke hand in eigen boezem kan de komende dagen beter stilletjes op een dag vorst wachten. De koningin is vooral onfeilbaar en heeft een willetje dat men dient te gehoorzamen. Ook al leidt dat naar het ravijn der verloren illusies. Maar in werkelijkheid is ze niets anders dan een royale rem op de normale voortgang der dingen op dit kleine stukje aarde. Beatrix als complicerende factor in een uiterst ingewikkelde situatie, die het aanzien van de politiek niet bepaald opkrikt. En nu is onze recidiviste, zoals het woord het aangeeft, op herhaling.

Tegen de wens van de meeste fractievoorzitters om Mark Rutte tot informateur te benoemen om een regeerprogramma te schrijven en partners daarbij te zoeken, haalde ze weer een oude vertrouweling, Ruud Lubbers, uit de mottenballen. Volgens Lubbers vond Beatrix deze optie meer een ’waagstuk’ dat ’te vroeg kwam’. Inderdaad: als je de trage gang vol meanders van Beatrix analyseert, komt een oplossing altijd te vroeg: om van A naar B te gaan is het beter om een tijdje bij Z te gaan snurken. Ik weet twee leuke opdrachten voor de toekomstige regering van VVD-PvdA-CDA: geef Nederland een nieuw en efficiënt kiesstelsel en beperk op drastische wijze de macht van het niet-gekozen staatshoofd.