Sarkozy doet met de aanpak van zigeuners aan volksverlakkerij

Als minister van binnenlandse zaken maakte Nicolas Sarkozy indruk door in ronde – soms zelfs grove – bewoordingen de problematiek in Franse voorsteden aan te kaarten. Hij won er het presidentschap mee. Als regeringsleider is hij er de afgelopen jaren echter niet in geslaagd de situatie in de migrantenwijken te verbeteren. Een hardere aanpak leidt wel tot meer arrestaties, maar niet tot meer veiligheid.

Sarkozy compenseert dat falen door steeds opnieuw maatregelen te formuleren die daadkracht moeten uitstralen. Zo kondigde zijn regering begin deze maand aan om migranten die de ’fundamentele republikeinse waarden’ negeren de Franse nationaliteit te ontzeggen of zelfs te ontnemen. Dat is een grote breuk met het verleden waarin mensen die op Franse grond zijn geboren automatisch een Frans paspoort kregen.

Sarkozy’s aanpak van zigeuners – ook Roma en Sinti genoemd – is een nieuwe loot aan deze stam. Door onder verwijzing naar potentiële criminaliteit kampen van zigeuners te ontruimen en de bewoners naar Roemenië en Bulgarije te sturen, wordt het principe verlaten dat iedere burger individueel beoordeeld moet worden. Formeel vertrekken de zigeuners vrijwillig – ze krijgen geld als ze in het vliegtuig stappen – maar de Franse regering heeft duidelijk gemaakt dat er honderden weg moeten. Inmiddels zijn tientallen kampen ontruimd en ruim 200 zigeuners heengezonden.

Sarkozy heeft vanwege het collectief wegsturen van deze groep EU-burgers terecht forse kritiek gekregen. Ex-premier Dominique de Villepin vindt het een ’nationale vernedering’, de katholieke leiders in Frankrijk oordelen dat de uitzettingen ’niet in overeenstemming zijn met het evangelie of met de normen van een beschaafde samenleving’.

Er is weinig reden om criminaliteit onder zigeuners of andere groepen te bagatelliseren. Maar de bestrijding ervan moet wel effectief en proportioneel zijn, en bovendien gericht op de individuen die zich aan criminaliteit schuldig maken. In dit geval is de groepsgewijze aanpak niet alleen principieel onjuist, maar is in de praktijk al gebleken dat hij niet werkt. Zo kondigde Italië twee jaar geleden met veel bombarie de grootschalige registratie en uitzetting van Roemeense zigeuners aan, maar zonder veel resultaat. Door met zijn harde woorden een vergelijkbare weg in te slaan, maakt Sarkozy zich schuldig aan volksverlakkerij.