Scepsis over diamanten uit Zimbabwe blijft

De handel in diamanten uit Zimbabwe verdeelt de diamanthandel in twee kampen: zij die de edelstenen kopen en zij die Zimbabwaanse diamanten zien als ’bloeddiamanten’. Daarmee worden diamanten bedoeld waarmee krijgsheren, zoals vroeger de rebellenleiders in Sierra Leone, zich van wapens voorzien.

Een maand geleden sprak voorzitter Boaz Hirsch over een ’overwinning voor iedereen’, inclusief zijn eigen instituut, het Kimberley Process. Dit samenwerkingsverband van overheden werd in 2000 opgericht om ’bloed- of conflictdiamanten’ de wereld uit te krijgen. Op 15 juli bereikte het Kimberley Process in het Russische Sint-Petersburg een akkoord over het verhandelen van twee partijen ruwe diamanten uit Zimbabwe ter waarde van 900.000 karaat. Volgens Hirsch toonde de hernieuwde toegang tot de internationale markt voor Zimbabwe aan dat het Kimberley Process voor oplossingen kon zorgen.

In Sint-Petersburg kwam ook de World Diamond Council, waarin handelaren en de industrie verenigd zijn, voor de zevende keer bijeen. Er waren heel wat vergaderingen in achterkamers voor nodig om consensus te bereiken over de stenen uit de Marange-velden in Zimbabwe. Een delegatie uit Zimbabwe, inclusief de minister voor mijnbouw Obert Moses Mpofu, trof daar een zware delegatie uit landen die lid zijn van het Kimberley Process. In die delegatie zat ook Susan Page van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken. De Zimbabwaanse delegatie moest verklaren dat de aan te bieden diamanten niet waren verzameld onder onmenselijke omstandigheden, en dat er geen sprake was van mensenrechtenschendingen: precies de redenen waarom vorig jaar de diamanten uit de Marange-velden in de ban waren gedaan.

De eerste diamanten zijn inmiddels geveild. Het waren vooral Indiase opkopers die vorige week op voorheen besmette diamanten afkwamen. De opbrengst zou ongeveer 60 miljoen dollar bedragen. Dat is een schijntje ten opzichte van de diamanten die Zimbabwe volgens zijn ministerie van mijnbouw op voorraad heeft: 4,4 miljoen karaat, een geschatte handelswaarde van 1,9 miljard dollar. Een hoeveelheid geld waarmee het land de staatsschuld met een derde kan verkleinen.

Is er sprake van een normalisering van de handel in Zimbabwaanse diamanten? Op het eerste gezicht lijkt het er op. In september zal de tweede partij ruwe diamanten worden verkocht. Het Kimberley Process heeft na de eerste veiling geen reden gezien Zimbabwe weer van de lijst te halen. Zimbabwaanse diamanten, mits voorzien van een certificaat van oorsprong dat is afgegeven door het Kimberley Process, zijn dus gewoon te koop, ook in Nederland, zo stelt E. Blik, voorzitter van de Amsterdamse Diamantbeurs. En daarmee lijkt de discussie gestaakt.

Recent echter heeft Martin Rapaport een handelswaarschuwing uitgegeven. Rapaport runt een groot handelsbedrijf in diamanten onder de naam Rapaport Diamond Trading Network en organiseert jaarlijks een fair trade diamantbeurs voor de puissant rijken van Las Vegas. Tevens brengt hij de zogeheten Rapaport-prijslijsten uit, overzichten waarmee diamanthandelaren een haat-liefdeverhouding hebben. Dat Rapaport handelt én informatie verschaft over diamanten is een combinatie die veel handelaren niet zint.

Rapaport zegt geen zaken meer te doen met handelaren waarvan aangetoond kan worden dat ze diamanten uit Marange verhandelen of in bezit hebben. De reden? Rapaport wil volgens ingewijden aan de term diamanthandel het woord ’eerlijk’ toevoegen. De diamanten die nu uit Zimbabwe komen zijn in zijn optiek onder verre van eerlijke omstandigheden naar de markt gebracht. Voor hem gaan de normen van het Kimberley Process niet ver genoeg.