’Gratis’ schoolboek kost geld

\\Ruim tweehonderd scholen in het voortgezet onderwijs bezorgen leerlingen pas gratis schoolboeken als hun ouders een borgsom betalen. Dat zegt althans de Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO), een vereniging van ouders. Zo’n verplichte borg is in strijd met de regels, maar veel scholen zijn zich van geen kwaad bewust.

Sinds begin juli zet de VOO scholen die een borg eisen op een ’zwarte lijst’. Sinds twee jaar hoeven ouders niet voor meer schoolboeken te betalen; in plaats daarvan schaffen scholen boeken aan, die ze in bruikleen geven aan leerlingen. Om te zorgen dat die er netjes mee omgaan, vragen scholen vaak een borgsom, meestal 75 euro. Dat mag, erkent de VOO, zolang die maar niet verplicht is.

De 212 scholen op de zwarte lijst stellen die borgsom wél verplicht, zegt de VOO. „Bij de grote boekleveranciers kunnen ouders zelfs alleen maar terecht als ze akkoord gaan met de leveringsvoorwaarden, inclusief die borg”, zegt Erik Flentge van de VOO. „Die leveranciers handelen in opdracht van de scholen.”

Staatssecretaris Van Bijsterveldt gaf de VOO vorig jaar al gelijk: een verplichte borg mag niet. Ouders moeten eenmaal betaalde borg maar terugvragen, vond zij. Dat is de omgekeerde wereld, oordeelt Flentge. „Scholen mogen die borg niet eisen en in de praktijk blijkt dat scholen vaak weigeren terug te betalen.”

Uiteindelijk krijgen ouders het geld uiteraard wel terug, als ze de schoolboeken tenminste onbeschadigd inleveren. Flentge: „Maar voor ouders met lage inkomens is zo’n borg soms niet op te brengen, zeker niet als ze meerdere schoolgaande kinderen hebben.”

Niet alle scholen op de zwarte lijst zien het probleem. Die verplichte borg is een goed middel om duidelijk te maken dat leerlingen verantwoordelijk zijn voor hun boeken, vindt directeur Piet Achterbergh van de Waldheim-mavo in Hilversum. „Daarover hebben we overlegd met de ouders en die hebben ermee ingestemd.” Voor ouders met lage inkomens heeft de school een fonds.

Het Wellantcollege is inmiddels overstag. Deze vmbo-school, met 23 vestigingen in de Randstad, vroeg aanvankelijk een borg, maar ouders begrepen niet dat die vrijwillig was, vertelt directielid Monique van Walt van Praag. Door ouders de keus te laten om wel of niet te betalen, haalde school zich bovendien veel rompslomp op de hals. Toen het Wellantcollege ook nog op de VOO-lijst kwam, hakte de directie de knoop door: ze betaalt alle betaalde borg terug. „Schade aan boeken kan sowieso verhaald worden op ouders. Dus eigenlijk is een borg niet nodig.”