7000 kilometer in Afrika

Rick de Gaay Fortman nam bij Shell onbetaald verlof op en vertrekt maandag voor een fietstocht door Afrika. Met hulp van sponsors hoopt hij 50.000 euro bij elkaar te fietsen. Dat geld wordt gebruikt om scholen in Zambia te voorzien van zonnepanelen.

Hij begrijpt wel dat mensen die hem niet persoonlijk kennen, wat vreemd aankijken tegen zijn initiatief om in Afrika 50.000 euro sponsorgeld bij elkaar te fietsen voor zonnepanelen op scholen in Zambia. Want Rick de Gaay Fortman (31) werkt bij Shell, de multinational die juist úit de zonne-energie is gestapt. Toch ziet hij hier zelf geen belangentegenstelling of ethisch conflict in, vertelt hij op een Zandvoorts terras, een week voor zijn vertrek.

„Ik ga deze tocht maken vanuit een persoonlijke motivatie en maatschappelijke betrokkenheid, die losstaan van de werkwijze van het bedrijf waarvoor ik de afgelopen vijf jaar heb gewerkt. Ik heb in de gasbusiness gezeten in Katar, waar ik me met constructie en veiligheid heb beziggehouden. Als vliegtuigbouwkundige wilde ik een technische baan bij een internationaal bedrijf. Bij Shell kon dat. Ik heb er ontzettend veel geleerd. Hoeveel je ook op ze kunt aanmerken, grote internationale bedrijven zoals Shell zijn de motoren van de wereldeconomie. Shell levert een kostbaar, onmisbaar goed, energie, en daar draaien wij op.”

Maar die energie is niet voor iedereen toegankelijk: 1,6 miljard mensen – een op de vier wereldburgers – moeten het zonder energie stellen. Van hen wonen er 550 miljoen in Afrika, waar voldoende duurzame energiebronnen – zon, wind, waterkracht – zijn om dit probleem op te lossen. Daarom heeft De Gaay Fortman dat continent uitgezocht voor het promoten van duurzame energie als oplossing. „Mijn droom is een wereld waar iedereen kan beschikken over schone en betaalbare energie. Net als water is energie – liefst duurzame – een basisvoorwaarde voor ontwikkeling.”

Ricks vader Marius de Gaay Fortman (broer van voormalig PPR-voorman Bas) werkt voor het WFP, het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties (VN). Door het werk van zijn vader woonde hij twintig jaar in het buitenland, onder andere op de Bahama’s waar hij geboren is, in Nicaragua, Soedan, Italië, Ghana, Wales en de Verenigde Staten. Opgegroeid in een VN-klimaat, was zijn opvoeding behalve internationaal ook bijna per definitie maatschappelijk betrokken.

„Ik heb mede door mijn opvoeding altijd al in mijn achterhoofd gehad dat ik maatschappelijk bezig wil zijn. Waar dat kon, heb ik dat ook gedaan. Op het United World College in Wales bijvoorbeeld. We hadden vierenhalf uur les per dag, de rest van de tijd waren we bezig met vrijwilligerswerk. In het kader van deze community service trainde ik ook elke week acht uur bij de reddingsbrigade. In mijn studententijd was ik actief in verenigingen en besturen. In Katar hielp ik een ngo, die zich bezighoudt met de minderbedeelden. Daar zijn er in het rijke Qatar maar weinig van, maar ze zijn er wel. Tijdens de ramadan deelden we voedselpakketten uit. Maar nú, met mijn fietstocht voor duurzame energie in Afrika, wil ik écht iets bijdragen.”

De Gaay Fortman heeft bij Shell onbetaald verlof genomen voor zijn ideële tocht, die hij zelf bekostigt. Al het geld dat hij bij elkaar fietst, is bestemd voor een project van Solar Aid, een non-gouvernementele organisatie in Zambia. „Van de 50.000 euro die ik hoop bij elkaar te krijgen, kunnen twintig scholen van zonnepanelen worden voorzien. Ik heb bedongen dat het geld uitsluitend voor dit doel mag worden gebruikt en niet bijvoorbeeld voor overheadkosten.”

Na zijn missie in Afrika gaat De Gaay Fortman in januari 2011 een MBA-opleiding volgen bij INSEAD in Fontainebleau, waar hij meer verwacht te leren over de thema’s duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. „Ik ben er persoonlijk van overtuigd dat de toekomst van energie, voor mijn en volgende generaties, in duurzaamheid is gelegen. Er gebeurt op dit vlak her en der al veel, maar de grote omslag van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen moet nog komen. Ik verwacht dat het absoluut die kant op gaat.”

Of hij na zijn reis en MBA-opleiding opnieuw gaat werken voor Shell, weet De Gaay Fortman nog niet. Maar áls hij er terugkeert, zo heeft hij met zijn werkgever besproken, opteert hij voor de sector duurzame energie. Dat Shell daarin bepaald geen koploper is, beseft hij. „Misschien kom ik tijdens mijn reis wel op heel andere gedachten.” Een zonne-energieproject in Afrika bijvoorbeeld? „Zou kunnen. Wie weet.”