Kom op, wat meer debat over privacy-kwesties zou zeer welkom zijn

Korpschefs pleiten gisteren in deze krant voor het scannen van alle kentekens, om in potentie criminele activiteiten op tijd te herkennen en zo te voorkomen. Mocht er iemand vaak stoppen bij parkeerplaatsen voor vrachtwagens in het holst van de nacht, dan kunnen we die eruit pikken, zo lichtte een lid van de Raad van Korpschefs de voordelen van zo’n systeem toe.

Preventief te werk gaan is voor de politie natuurlijk aantrekkelijk. Nog voor het leed is geschied, zit de crimineel in spe al op het bureau. Maar deze wijze van preventie gaat veel verder dan bijvoorbeeld het beter beveiligen van parkeerplaatsen met kostbare ladingen, of het voorlichten van chauffeurs over de risico’s van een tukje langs de weg.

Het aanleggen van enorme databases, en het koppelen daarvan aan andere systemen zoals die van het Centraal Justitieel Incasso Bureau geeft de politie te veel ruimte om op te treden. Het knaagt aan het principe dat er eerst een concrete verdenking, een ’redelijk vermoeden van schuld’ moet zijn dat iemand een strafbaar feit voorbereidt of wil plegen. Dat is anders in het geval van een incidentele alcoholcontrole. Met het monitoren van alle kentekens laat de overheid eerder zien dat zij de burger in principe wantrouwt.

Preventie kan helpen de ruimte die de burgers met elkaar delen veiliger te maken. De tendens is dat burgers bereid zijn steeds meer privacy op te geven voor veiligheid, of een gevoel van veiligheid. Het is echter de vraag of het aanleggen van dergelijke omvangrijke systemen de criminaliteit daadwerkelijk terugdringt; en zo ja, tegen welke prijs. Overigens daalt de criminaliteit tegen burgers en bedrijven in de statistieken al jaren.

Wie alle kwesties over privacy optelt – ook discussies rond de ov-chip, internetgegevens, dna-gegevens, betalingsverkeer – heeft nog geen reden om blind te vertrouwen in de zorgvuldigheid waarmee instanties deze gegevens opslaan en beheren. Gelukkig zijn we nog lang geen Groot-Brittannië, waar de nieuwe regering nu wil snoeien in de miljoenen camera’s op rondrijdende auto’s, chips in vuilnisbakken en centrale databases. Maar Nederlanders houden zich angstwekkend rustig onder voortschrijdende ontwikkelingen. Meer debat over deze belangrijke zaken die iedereen aangaan, zou welkom zijn. Wat dat betreft is Duitsland een voorbeeld, waar het ’recht op informationele zelfbeschikking’ met succes tot een grondrecht is gemaakt.